Lắp đặt ống HDPE Tiền Phong: rãnh đào, độ sâu chôn, bán kính uốn

Bài hướng dẫn từng bước, từ đào rãnh tới thử áp, dùng số liệu của catalogue ống HDPE Tiền Phong bản 28/10/2024 và TCVN 13606:2023. Vật tư xem ở trang ống nhựa HDPE Tiền Phong và phụ kiện HDPE.

Rãnh đào và độ sâu chôn ống HDPE theo catalogue Tiền Phong

Catalogue ống HDPE Tiền Phong (tr. 34) chia rãnh thành các lớp, từ đáy lên: lớp lót dày ít nhất 75 mm; lớp đất đầm cạnh ống, mỗi bên ít nhất 100 mm; lớp đất đầm trên đỉnh ống ít nhất 150 mm; trên cùng là lớp san lấp. Độ sâu tối thiểu từ đỉnh ống lên mặt đường theo Bảng 1 của catalogue:

Ví dụ ống D110 trong sân không có xe: rãnh sâu ít nhất 300 + 110 + 75 = 485 mm, rộng ít nhất 110 + 2 × 100 = 310 mm (phép tính; hình không ghi số bề rộng đáy).

TCVN 13606:2023 nói gì về độ sâu chôn ống?

TCVN 13606:2023 là tiêu chuẩn thiết kế mạng lưới đường ống cấp nước, còn hiệu lực:

• Điều 10.2.23: trường hợp thông thường, đỉnh ống cách mặt đất (mặt đường) không nhỏ hơn 0,7 m với ống đường kính đến 300 mm, 1,0 m với ống lớn hơn; trên vỉa hè có thể giảm nhưng không nhỏ hơn 0,5 m. Độ sâu không đảm bảo chịu lực thì thiết kế biện pháp bảo vệ, như đặt tấm đan bê tông cốt thép trên ống.
• Điều 10.2.21: nền đá, sỏi phải san phẳng, có lớp đệm cát pha dày 15–⁠20 cm; nền đất yếu phải đặt ống trên nền nhân tạo.

Hai nguồn khác phạm vi: Bảng 1 là mức tối thiểu cho ống của hãng, TCVN dùng khi thiết kế mạng cấp nước. Tuyến có hồ sơ thiết kế thì làm theo bản vẽ; ống trong sân, vườn thì Phú An Khang khuyên chôn không nông hơn Bảng 1.

Các bước lắp đặt ống HDPE chôn ngầm

Ý không ghi nguồn trong các bước là kiến thức chung.

1. Kiểm vật tư: đúng đường kính, PN, SDR theo bản vẽ. Ống cây 6 m kê đỡ khi chở, không kéo lê (trang ống HDPE phi 110); theo kiến thức chung, nâng hạ bằng dây vải, không dùng xích.
2. Đào rãnh đủ rộng, đủ sâu; nhặt đá sắc, rễ cây ở đáy; đáy đá, sỏi thì lót cát pha 15–⁠20 cm (TCVN 13606:2023).
3. Rải, đầm lớp lót cho phẳng. Nối ống trên miệng rãnh, chờ mối hàn nguội hẳn rồi hạ ống từ từ.
4. Đầm hai bên và trên đỉnh ống đủ dày như trên; quanh phụ kiện răng xiết lấp cát đệm, tránh đá cục tì vào nắp vặn (trang nối thẳng HDPE).
5. Làm gối đỡ ở chỗ đổi hướng, van, ba chạc (catalogue tr. 35).
6. Thử áp theo hồ sơ thiết kế rồi san lấp.

Nối ống HDPE Tiền Phong bằng cách nào?

Ống HDPE không dán keo; chọn cách nối theo cỡ ống:

• Răng xiết D20–⁠D90 (phụ kiện HDPE nối răng xiết; PN16 đến D63, PN10 với D75, D90): cắt ống vuông góc, đánh dấu chiều sâu lắp, đẩy ống qua gioăng tới điểm dừng, vặn tay rồi siết bằng dụng cụ (catalogue tr. 31).
• Hàn đối đầu: video của Tiền Phong ghi hàn mặt đầu hợp với ống DN63–⁠DN2000; phụ kiện hàn đối đầu có từ D90. Hai đầu ống lệch nhau không quá 10 % chiều dày thành (catalogue tr. 30), ví dụ ống D110 PE100 PN10 dày 6,6 mm thì lệch tối đa 0,66 mm (phép tính). Thông số hàn theo hướng dẫn của máy hàn; quy trình hàn của công trình theo TCVN 12726:2020 hoặc quy trình được duyệt.
• Hàn điện trở: 9 bước theo video của Tiền Phong, giữ gá kẹp suốt lúc làm nguội. Video tháo gá sau 3 phút với mối hàn mẫu; thực tế chờ đủ thời gian ghi trên nhãn phụ kiện (kiến thức chung).
• Mặt bích D40–⁠D2000 (mặt bích HDPE) để nối van, bơm.

Hàn ngoài trời (kiến thức chung): che nắng, gió, mưa, bụi; bịt hai đầu ống chống gió lùa. Chi tiết xem bài quy trình hàn ống HDPE Tiền Phong và nối ống HDPE.

Bán kính uốn tối thiểu của ống HDPE theo SDR

Bảng “Sự uốn ống” của catalogue Tiền Phong (tr. 36) cho bán kính uốn tối thiểu ngoài công trường theo SDR, tức đường kính ngoài (OD) chia độ dày thành. Cột ba tính cho ống nhựa HDPE Tiền Phong phi 110; cấp áp ghi cho nhựa PE100:

Ống PE80 cùng SDR có cấp áp thấp hơn một bậc (SDR17 là PN8), nên tra theo SDR ở trang bảng đường kính ống HDPE Tiền Phong; cách đọc xem bài thông số ống nhựa HDPE Tiền Phong.

• Theo kiến thức chung: uốn từ từ, không gập ống quanh góc, cọc; mối hàn làm xong, nguội hẳn trên đoạn thẳng rồi mới uốn.
• Đổi hướng gắt hơn bảng thì dùng co hàn HDPE (D90–⁠D2000) hoặc nối góc 90° răng xiết (D20–⁠D90). Phú An Khang khuyên không hơ lửa để uốn ống HDPE.

Giãn nở nhiệt, gối đỡ và đoạn bọc bê tông

Catalogue Tiền Phong (tr. 8) ghi hệ số giãn nở nhiệt của HDPE là 0,2 mm/m·K, gấp 2,5 lần uPVC (0,08 mm/m·°C). Phép tính: 100 m ống chênh 10 °C thì dài hoặc ngắn đi 0,2 × 100 × 10 = 200 mm.

• Ống co khi nguội (kiến thức chung): ống phơi nắng nóng hơn đáy rãnh, lấp đất xong thì co lại. Đặt ống hơi lượn trong rãnh, chờ ống nguội theo đất rồi mới nối vào van, mặt bích cố định.
• Mối nối co giãn: TCVN 13606:2023 (điều 10.2.15) nêu mối nối co giãn được lắp trên tuyến co giãn do nhiệt độ, thời tiết, “đặc biệt là ống HDPE”; chôn ngầm thì đặt trong giếng kiểm tra.
• Gối đỡ đặt ở chỗ đổi hướng và điểm chịu lực kéo như nối góc, van, ba chạc. Đoạn bọc kín bê tông thì trước đó bọc vật liệu chịu nén như vải địa kỹ thuật hoặc xốp PE, dày danh nghĩa 6 mm (catalogue tr. 35). Ống đi nổi: tài liệu Tiền Phong không có khoảng cách kê đỡ, làm theo thiết kế.
• Nhiệt độ nước: ống HDPE Tiền Phong chỉ dẫn nước lạnh, ≤ 40 °C (trang sản phẩm, trùng trang hỏi đáp của Tiền Phong); ở 40 °C, ống HDPE 100 PN10 chỉ còn chịu khoảng 7,3 bar.

Thử áp tuyến ống HDPE: theo hồ sơ thiết kế

Tài liệu Tiền Phong không có quy trình thử áp cho tuyến ống HDPE đã lắp. TCVN 4519:1988 (thi công, nghiệm thu cấp thoát nước bên trong nhà) ghi ở chú thích điều 1.1 rằng hệ ống chất dẻo không nêu trong tiêu chuẩn này. Vì vậy áp thử, thời gian thử, mức sụt áp cho phép theo hồ sơ thiết kế, tư vấn giám sát. Nguyên tắc chung (kiến thức chung):

• Chờ mối hàn nguội hẳn, bê tông gối đỡ đủ cứng; lấp đất trước khi thử để nhiệt độ ống ổn định.
• Bơm nước từ từ, xả hết khí ở các điểm cao.
• Ống PE giãn khi chịu áp nên áp tụt lúc đầu, chưa chắc do rò; cần thời gian chờ ống ổn định.

Lỗi hay gặp và an toàn khi lắp ống HDPE

• Lỗi hay gặp: uốn gắt hơn bảng hoặc uốn chỗ có mối hàn; đáy rãnh còn đá sắc; nối điểm cố định khi ống còn nóng; ống chưa vào hết vạch dấu ở răng xiết; dùng HDPE cho nước trên 40 °C.
• Rãnh sâu: đào theo biện pháp thi công, chống vách khi cần; không đứng dưới rãnh có nguy cơ sụt.
• Máy hàn: gương hàn nóng khoảng 220 °C (DVS 2207-1). Đeo găng chịu nhiệt, không chạm gương, đặt máy trên giá, rút điện khi xong; ổ cắm có nối đất, dây không ướt.
• Thử áp (kiến thức chung): không đứng trước đầu bịt, mặt bích khi đang tăng áp. Tuyến lớn, chôn sâu, dưới đường xe chạy: Phú An Khang khuyên giao thợ, kỹ sư có kinh nghiệm.

Cần ống, phụ kiện HDPE Tiền Phong, bạn gửi cỡ ống, PN, chiều dài tuyến, bản vẽ hoặc BOQ qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895. Showroom Nhựa Tiền Phong: 37–⁠39 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi. Phú An Khang giao hàng trong tỉnh Quảng Ngãi và đến 34 tỉnh thành.