Độ dốc thoát nước sân thượng bao nhiêu là hợp lý? TCVN và cách tính

Bài có bảng chênh cao tính sẵn, cách bố trí phễu thu theo tiêu chuẩn, cách chọn ống, phễu và các lỗi hay gặp. Ống thoát có trong danh mục ống nhựa uPVC Tiền Phong, phụ kiện trong danh mục phụ kiện PVC.

Độ dốc sân thượng bao nhiêu là hợp lý?

Với sân thượng, phần liên quan của TCVN 4474:1987 (còn hiệu lực) là mục 9, thoát nước mưa trên mái. Điều 9.1 yêu cầu thoát được nước mưa trong mọi thời tiết và để phần thiết kế chi tiết cho đồ án kiến trúc, kết cấu; tiêu chuẩn không ghi con số độ dốc cho mặt mái bằng hay sân thượng. Vì vậy, độ dốc hợp lý là con số trên bản vẽ nhà bạn; bản vẽ chưa ghi thì hỏi kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu trước khi tạo dốc. Số độ dốc mục 9 có ghi là của máng thu nước mưa (sênô) dẫn về phễu, máng tôn dốc nhỏ nhất 0,003, máng bê tông 0,004 (9.6), và của ống nhánh (9.13).

Con số 0,01–⁠0,02 (1–⁠2 %) ở điều 4.19 là của sàn phòng tắm hương sen, không phải sân thượng; câu “sân thượng dốc tối thiểu 1–⁠2 % theo quy chuẩn” không có trong TCVN 4474:1987.

Độ dốc sân bê tông, sân nhà

Sân bê tông, sân nhà cũng lấy độ dốc theo bản vẽ; độ dốc san nền đất theo bản vẽ quy hoạch, san nền của khu đất. Mặt sân có thể tạo dốc từ sàn kết cấu hoặc bằng lớp vữa cán dốc; lớp vữa ở điểm xa nhất dày thêm đúng bằng chênh cao, thêm tải lên sàn, nên chọn cách nào do kỹ sư kết cấu quyết định. Sân dưới đất thoát ra rãnh, cống thì xem bài tiêu chuẩn độ dốc cống thoát nước.

Độ dốc sàn lát gạch

Sàn lát gạch trong phòng tắm thì có số: dốc 0,01–⁠0,02 về rãnh hay phễu thu (4.19). Sàn lát gạch ngoài sân thượng, ban công vẫn theo bản vẽ; xem thêm bài thi công thoát nước ban công.

Cách tính độ dốc thoát nước sân thượng ra cm

Độ dốc là độ nghiêng của mặt sân so với mặt phẳng ngang: i = chênh cao / chiều dài, hai đại lượng cùng đơn vị. Độ dốc 0,01 = 1 % = 1 cm chênh cao trên 1 m dài (10 mm/m). Ví dụ sân dài 5 m, hai đầu chênh 5 cm: i = 5 cm / 500 cm = 0,01, tức 1 %.

Chiều dài tính từ điểm xa nhất tới miệng phễu theo đường nước chảy. Bảng dưới là phép tính ví dụ ở 1 % và 2 % (hai đầu khoảng của điều 4.19), không phải độ dốc quy định, cho mặt sân dốc thẳng về phễu. Bản vẽ có máng thu (chú thích 9.7) thì mặt sân dốc về máng, máng dốc về phễu theo 9.6.

Chia dốc giúp giảm chênh cao: sân dài 8 m dồn nước về phễu ở một đầu, dốc 2 % thì chênh 0,02 × 8 m = 0,16 m = 16 cm; đặt phễu ở hai đầu, đỉnh dốc ở giữa thì mỗi phía dài 4 m, chỉ chênh 8 cm; mỗi phía dốc vẫn cần ít nhất 2 phễu (9.8).

Bố trí phễu thu, ống đứng thoát nước sân thượng

Mục 9 của TCVN 4474:1987 yêu cầu:

• Số phễu: ở cùng một phía dốc mái có ít nhất 2 phễu thu nước mưa (9.8).
• Diện tích thu nước: F = F mái + 0,3 F tường, với tường đứng tiếp giáp hoặc xây cao trên mái (9.3), như tường quanh sân thượng.
• Lỗ thu: tổng diện tích lỗ thu của phễu lớn hơn tiết diện ống đứng ít nhất 2 lần (9.11).
• Máng thu (sênô): nhà mái bằng dùng sênô bê tông cốt thép (9.4). Chú thích điều 9.7 khuyên không cho nước mưa chảy thẳng vào phễu thu mà không có máng thu; tiết diện ướt của máng lấy 2 cm² cho 1 m² mái.
• Ống nhánh: ống treo dốc nhỏ nhất 0,005; ống dưới sàn, nền, đi ngầm theo Bảng 7, ví dụ Ø100 nhỏ nhất 0,008 (9.13).
• Độ bền: ống đứng, ống nhánh nước mưa chịu được áp lực thủy tĩnh khi tắc hoặc tràn ống (9.14).

Lưu lượng mưa cần thoát do người thiết kế tính, rồi đối chiếu Bảng 9 (điều 9.10) để chọn số phễu, cỡ ống đứng:

Không xả nước mưa vào ống thoát sinh hoạt

Điều 9.19 của TCVN 4474:1987 ghi: “Không cho phép xả nước mưa vào hệ thống sinh hoạt bên trong”. Phễu sân thượng đi về ống đứng nước mưa riêng, không nối vào ống thoát nhà vệ sinh, bếp hay phễu thoát sàn tầng dưới. Khi cải tạo, Phú An Khang khuyên dò xem phễu cũ đang nối vào ống nào trước khi lát lại.

Ống thoát nước sân thượng chọn loại nào?

Sản phẩm dưới đây có trên web, số liệu theo trang sản phẩm; cỡ và số lượng theo bản vẽ.

• Ống: ống thoát nước uPVC Tiền Phong ISO 3633 D34–⁠D315, dày 3,0–⁠6,2 mm, cây 4 m; trang ghi dùng cả cho nước mưa, nên nối bằng phụ tùng cùng hệ ISO 3633. Dòng này không ghi PN; bản vẽ cần ống có cấp áp (9.14) thì chọn ống uPVC hệ mét ISO 1452 có PN.
• Phễu: phễu thoát sàn Caesar ST1212L (mặt 120 × 120 mm, thoát Ø90 mm, trang ghi dùng cho nền nhà tắm, sân, ban công) và phễu inox 304 Caesar ST1212EL (cũng 120 × 120 mm, Ø90 mm, cho sân phơi, ban công). Hai trang không ghi lưu lượng hay diện tích lỗ thu; dùng cho sân thượng hứng mưa thì người thiết kế đối chiếu 9.10, 9.11.
• Xuyên sàn: đầu nối thông sàn PVC Tiền Phong D48–⁠D110, dài 115 mm, đặt vào cốp pha trước khi đổ bê tông nên không phải khoan, đục sàn (theo trang sản phẩm).
• Đổi hướng, nhập nhánh: trang chếch PVC 45° Tiền Phong ghi hai chếch 45° cho đường chuyển hướng thoải, giảm nguy cơ lắng cặn so với một co 90°; Y PVC 45° Tiền Phong nhập nhánh xuôi chiều chảy.
• Thông tắc: bịt xả thông tắc PVC Tiền Phong D60–⁠D315, đặt ở cuối tuyến ngang, chân ống đứng, chỗ đổi hướng khó thông tắc, chừa chỗ mở nắp.

Khi hỏi hàng, ghi rõ hệ ISO 3633 hay ISO 1452 để phụ kiện khớp ống.

Lỗi hay gặp khi làm dốc thoát nước sân thượng

• Dốc ngược, có chỗ trũng: nước đọng ở góc xa phễu, lâu ngày thấm xuống tầng dưới.
• Miệng phễu cao hơn mặt sàn hoàn thiện: nước đọng quanh phễu. Trang phễu Caesar lưu ý cắt ống chờ đúng cao độ để phễu nằm phẳng, cắt gạch ôm sát mép phễu.
• Chỉ một phễu cho cả mặt sân: trái điều 9.8; phễu bị lá, rác lấp là nước hết lối thoát.
• Cổ ống, cổ phễu không chống thấm: nước theo khe giữa ống và bê tông xuống trần tầng dưới; xem bài chống thấm cổ ống xuyên sàn.
• Ống nhánh treo đi bằng hoặc võng: ống treo cần dốc ít nhất 0,005 (9.13).
• Đặt sai tim ống chờ: phải đục sàn để sửa; đục sàn, dầm phải hỏi kỹ sư kết cấu.

Cách làm và kiểm tra trước khi lát gạch

Các bước sau là lời khuyên thực hành của Phú An Khang, trừ chỗ ghi nguồn:

1. Chốt bản vẽ: độ dốc, vị trí phễu, ống đứng; hướng dốc nên đi từ phía cửa ra sân về phễu.
2. Đặt ống chờ trước khi đổ bê tông: đầu nối thông sàn đúng tim phễu, bịt kín hai đầu để vữa không lọt vào lòng ống (trang sản phẩm).
3. Đánh dấu cao độ: miệng phễu là điểm thấp nhất, cộng chênh cao cho điểm xa nhất, căng dây rồi mới cán dốc.
4. Chống thấm: giao thợ chống thấm, làm kỹ cổ ống, cổ phễu.
5. Thử ngâm nước: bịt phễu, ngâm nước, theo dõi trần tầng dưới; thời gian ngâm theo hướng dẫn của vật liệu chống thấm hoặc kỹ sư.
6. Xả nước thử trước khi lát gạch: dội nước khắp sân, nước phải chảy hết về phễu, không còn vũng.
7. Lát gạch, lắp mặt phễu, xả thử lần nữa; về sau dọn rác quanh phễu trước mùa mưa.

An toàn: sân thượng chưa có lan can thì người làm phải đeo dây an toàn móc vào điểm neo chắc. Chống thấm, sửa kết cấu giao thợ và kỹ sư có kinh nghiệm.

Cần vật tư, bạn gửi cỡ ống, số lượng (hoặc bản vẽ, BOQ) qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895. Cần tư vấn trực tiếp, bạn ghé showroom 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi (37–⁠39 Nhựa Tiền Phong, 41–⁠43 Caesar).