Thi công thoát nước ban công: chi tiết phễu, ống, chống thấm

Bài có các bước làm, bảng chọn phễu, ống, cách chống thấm và lỗi hay gặp. Ống thoát có trong danh mục ống nhựa uPVC Tiền Phong, phễu thoát sàn trong nhóm phụ kiện phòng tắm Caesar.

Thoát nước ban công theo tiêu chuẩn nào?

TCVN 4474:1987 Thoát nước bên trong (còn hiệu lực) không có điều riêng cho ban công. Phú An Khang khuyên lấy các phần sau làm mốc:

• Mục 9: thoát nước mưa trên mái (phễu thu, ống nhánh, ống đứng, ống xả).
• Điều 4.18: phễu thu nước trên sàn cỡ 50, 75 hoặc 100 mm.
• Điều 9.19: nước mưa dẫn ra hệ thống thoát nước mưa bên ngoài nhà hoặc hệ thống chung; “Không cho phép xả nước mưa vào hệ thống sinh hoạt bên trong”.

Dự thảo TCVN 13967 (nhà ở riêng lẻ, bản 2024 đã ban hành) ghi không được xả nước mưa, nước thải sang nhà liền kề (7.2.3). Nhà chung cư: ống đứng nước mưa nối vào hệ thống của nhà rồi ra hệ thống chung của khu vực (QCVN 04:2021/BXD, 2.5.5); xem bài sơ đồ hệ thống thoát nước chung cư.

Chi tiết thoát nước ban công: thứ tự các bước

Chỗ không ghi nguồn là lời khuyên của Phú An Khang.

1. Chốt bản vẽ: phễu ở điểm thấp nhất của sàn, hướng dốc, tuyến ống, cỡ ống.
2. Chôn ống chờ trước khi đổ bê tông: đặt đầu nối thông sàn PVC Tiền Phong đúng tim phễu, bịt kín hai đầu để vữa không lọt vào ống, tính cả chiều dày sàn và lớp hoàn thiện (trang sản phẩm). Sai tim là phải đục sàn.
3. Đi ống nhánh, ống đứng: ống treo dưới sàn dốc ít nhất 0,005 (TCVN 4474, 9.13); đổi hướng bằng chếch 45°, nhập nhánh bằng Y 45° xuôi chiều chảy; hệ thoát nước mưa cần ống thông tắc (9.18), ví dụ bịt xả thông tắc ở chân ống đứng.
4. Dán keo theo Tiền Phong: giữ mối dán ít nhất 30 giây, không di chuyển ít nhất 5 phút, không cho nước vào ống ít nhất 2 giờ sau mối dán cuối; keo khô hoàn toàn sau ít nhất 24 giờ ở 16–⁠20 °C, đến 48 giờ khi dưới 15 °C.
5. Đổ nước thử đường ống khi keo đã khô hoàn toàn, trước khi chống thấm, láng: xem từng mối nối, cổ ống.
6. Chống thấm (mục dưới), ngâm nước thử trước khi cán dốc.
7. Láng tạo dốc về phễu, để mặt phễu hơi thấp hơn mặt gạch (trang phễu ST1212).
8. Lát gạch: TCVN 5718:1993 (3.1.4) cho lát khi lớp vữa láng chống thấm đã ít nhất 3 ngày tuổi; cắt gạch ôm sát mép phễu, dội nước thử lần cuối; về sau dọn rác quanh phễu trước mùa mưa.

Chọn phễu thu, ống thoát nước ban công

Số trong bảng theo TCVN 4474:1987, mục 9 viết cho mái; áp cho ban công là lời khuyên của Phú An Khang. Bảng 9 ghi cỡ Ø80, Ø100, bài không quy đổi sang D75, D90.

Ví dụ (phép tính): ống đứng 90 ISO 3633 dày 3,0 mm, lòng 84 mm, tiết diện khoảng 55,4 cm², cần tổng lỗ thu từ 110,8 cm²; ống 60 từ 45,8 cm². Trang phễu Caesar không ghi diện tích lỗ thu; ban công không mái che, Phú An Khang khuyên hỏi người thiết kế số phễu, cỡ mặt phễu.

Phễu thoát sàn Caesar trên web (số theo trang sản phẩm):

• Ống: ống thoát nước uPVC Tiền Phong ISO 3633 (TCVN 12119:2021, thoát nước trong nhà, không gồm ống chôn ngầm) cỡ 60, 75, 90 dày 3,0 mm, cây 4 m, dùng cho cả nước mưa, không quá 45 °C, nên nối bằng phụ tùng cùng hệ ISO 3633 (trang sản phẩm). Cỡ ống theo cổ thoát của phễu.
• Phụ kiện: chếch PVC 45° Tiền Phong (trang ghi hai chếch 45° cho đường chuyển hướng thoải hơn một co 90°; trang là dòng ISO 1452, với ống ISO 3633 hỏi nối góc cùng hệ), Y PVC Tiền Phong nhập nhánh 45°, keo dán ống uPVC Tiền Phong (khoảng 4 g cho mối D60, 8 g cho mối D90).

Ống PP‑R là ống cấp nước (Tiền Phong ghi 0–⁠95 °C), không cần cho thoát nước ban công.

Độ dốc sàn ban công bao nhiêu?

Phú An Khang chưa thấy số trong tiêu chuẩn, quy chuẩn đang hiệu lực cho độ dốc sàn ban công. TCVN 4474:1987 điều 4.19 ghi sàn phòng tắm hương sen dốc khoảng 0,01–⁠0,02 về phễu thu, tức 1–⁠2 cm mỗi mét: đó là mức của sàn tắm, không phải “tiêu chuẩn ban công”. TCVN 5718:1993 chỉ ghi “Tạo hướng dốc nước trong quá trình đổ bê tông”, không kèm số.

Phú An Khang khuyên lấy độ dốc theo bản vẽ, dốc đều từ chân tường, cửa ra về phễu, không để chỗ trũng. Cách tính chênh cao ra cm có trong bài độ dốc thoát nước sân thượng.

Chống thấm sàn ban công theo TCVN 5718:1993

TCVN 5718:1993 (còn hiệu lực) viết cho mái và sàn khu dùng nước (buồng tắm, vệ sinh, khu giặt…), chống thấm cả nước mưa lẫn nước sinh hoạt. Ban công không có trong định nghĩa; Phú An Khang khuyên làm như sàn khu dùng nước:

1. Chỉ láng vữa chống thấm sau khi đặt xong đường ống, thiết bị (3.1.3, chú thích 1).
2. Sàn cũ: tẩy lớp bong rộp, hàn gắn vết nứt, chỗ rỗ, cọ rửa sạch mặt bê tông (3.2).
3. Láng vữa xi măng cát mác 80 hoặc vữa polime, hoặc phủ sơn chống thấm lên mặt bê tông; không dùng giấy cách nước (3.1.3).
4. Mọi lớp láng vén lên khỏi chân tường không dưới 20 cm (chú thích 2).
5. Bảo dưỡng ẩm lớp vữa xi măng cát trong 3 ngày.

Phú An Khang khuyên làm kỹ quanh cổ phễu, cổ ống; thời gian ngâm nước thử theo hướng dẫn của vật liệu chống thấm.

Đi ống đứng thoát nước mưa ban công: hộp kỹ thuật, nắng

Công văn 241/BXD-KHCN ngày 23/5/2017 của Bộ Xây dựng (thoát nước căn hộ) ghi: tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành khi đó không bắt buộc ống đứng thoát nước ở ban công đặt trong hộp kỹ thuật. Nhưng ống ở chỗ dễ hư hỏng do va chạm cần được bảo vệ trong hộp ống hay panen (TCVN 4474, 5.17).

Tiền Phong ghi ống uPVC, PP‑R thông thường để ngoài trời bị bạc màu, lão hóa, mặt ngoài thành bột. Phú An Khang khuyên đi ống đứng ở góc khuất nắng, hoặc che chắn đoạn ống phơi nắng; muốn sơn, hỏi loại sơn dùng được cho uPVC; ở chung cư, hỏi ban quản lý trước khi đục sàn, đổi tuyến ống.

Lỗi hay gặp khi làm thoát nước ban công

• Nối phễu ban công vào ống thoát nhà vệ sinh, bếp hay bể phốt: trái điều 9.19; dự thảo TCVN “Bể tự hoại” cũng ghi không xả nước mưa vào bể (10.1.1).
• Nước máy giặt chảy chung phễu nước mưa: Phú An Khang khuyên hỏi người thiết kế để tách đường nước thải.
• Mặt phễu cao hơn mặt gạch, sàn có chỗ trũng: nước đọng quanh phễu, ở góc xa.
• Chống thấm trước khi đặt ống, không vén lên chân tường: nước theo cổ ống, chân tường xuống tầng dưới.

An toàn khi làm ở mép ban công

QCVN 18:2021/BXD (an toàn trong thi công xây dựng, viết cho người sử dụng lao động ở công trường), điều 2.7.1: làm việc từ độ cao 2,0 m trở lên phải có biện pháp chống rơi, ngã; ở mép mái, lỗ mở phải có lan can an toàn và tấm chặn chân, không lắp được thì dùng dây an toàn. Phú An Khang khuyên thuê thợ có dây an toàn, giàn giáo khi lắp ống ngoài mép ban công, không tự trèo ra ngoài lan can.

Keo dán ống uPVC là keo dung môi, dễ cháy (theo kiến thức chung): dán chỗ thoáng, xa lửa, đậy kín nắp sau khi dùng; nuốt phải hay dính mắt gọi 115, mang theo vỏ keo. Cắt ống nên đeo kính, găng tay.

Cần vật tư, bạn gửi danh sách (mã phễu, cỡ ống, số lượng) hoặc bản vẽ qua trang nhận báo giá, gọi hoặc nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895, hoặc ghé showroom 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi (37–⁠39 Nhựa Tiền Phong, 41–⁠43 Caesar). Khu vực trung tâm Quảng Ngãi giao miễn phí.