Chống thấm cổ ống xuyên sàn: nguyên nhân, cách làm, vật liệu, kiểm tra

Bài giúp bạn chọn cách làm cho sàn vệ sinh, sân thượng, ban công, đúng thứ tự với đường ống. Phụ tùng cho ống thoát xuyên sàn có trong nhóm phụ kiện PVC, gồm cả đầu nối thông sàn PVC Tiền Phong.

Vì sao cổ ống xuyên sàn hay bị thấm?

Ống nhựa và bê tông không dính liền nhau, lại co giãn khác nhau:

• Theo catalogue PVC của Tiền Phong (tr. 10), hệ số giãn nở nhiệt của uPVC là 0,08 mm/m·°C, của PP‑R là 0,15 mm/m·K.
• Theo TCVN 5574:2018 (Thiết kế kết cấu bê tông và bê tông cốt thép, điều 6.1.3.6), hệ số của bê tông nặng là 1,0 × 10⁻⁵ /°C.
• Nghĩa là uPVC giãn nở khoảng 8 lần bê tông, PP‑R khoảng 15 lần (phép tính): 1 m ống uPVC nóng thêm 20 °C dài ra 1,6 mm, 1 m bê tông chỉ dài thêm 0,2 mm.

Theo kiến thức chung, vữa trát quanh ống co ngót khi khô, bám kém trên mặt nhựa trơn, ống lại rung nhẹ khi xả nước; lâu ngày quanh ống hở khe nhỏ, nước trên sàn theo đó thấm xuống trần tầng dưới.

Theo kiến thức chung, vữa xi măng có tính kiềm; bảng kháng hóa chất của Tiền Phong (catalogue PVC tr. 8) ghi uPVC chịu được nước vôi (canxi hydroxit) bão hòa ở 20 °C và 60 °C. Vì vậy khi cổ ống thấm, Phú An Khang khuyên tìm chỗ hở ở khe quanh ống, lớp chống thấm và mối nối gần sàn trước.

Hai cách làm: đặt ống chờ khi đổ sàn hoặc xử lý cổ ống có sẵn

Cách 1: sàn chưa đổ bê tông

Với ống thoát uPVC, Tiền Phong có đầu nối thông sàn, catalogue PVC (tr. 24) xếp vào phụ tùng dùng cho thoát nước: cỡ D48, D60, D75, D90, D110, dài 115 mm, đầu nong sâu 40 mm, có vành đế. Mức 10 bar trong catalogue là áp suất thử sản phẩm trong 1 giờ ở 20 °C, không phải áp suất làm việc. Ống, phụ tùng uPVC của hãng dùng cho nước không quá 45 °C.

Trang sản phẩm trên web Phú An Khang ghi: định vị đúng tim bồn cầu, phễu thu, lavabo trước khi đổ bê tông, tính cả chiều dày sàn và lớp hoàn thiện; bịt kín hai đầu khi đổ; tháo cốp pha xong thì chống thấm quanh cổ ống theo thiết kế. Ống phía trên, phía dưới dán keo vào hai đầu nong theo bài lắp đặt ống nhựa uPVC.

Phú An Khang chưa thấy Tiền Phong có phụ tùng thông sàn cho ống cấp nước PP‑R, uPVC cỡ nhỏ. Phú An Khang khuyên đặt ống lồng (đoạn ống cỡ lớn hơn) khi đổ sàn, lắp ống xong thì chèn kín khe giữa hai ống bằng vật liệu đàn hồi, chống thấm. TCVN 13606:2023 (Cấp nước – Mạng lưới đường ống và công trình – Yêu cầu thiết kế, điều 15.3.12) ghi cách tương tự cho ống qua thành công trình chứa nước.

Cách 2: cổ ống đã có hoặc đang thấm

Ống đã xuyên sàn hoặc sàn cũ thấm thì làm theo các bước dưới. Với sàn cũ, TCVN 5718:1993 (Mái và sàn bê tông cốt thép trong công trình xây dựng – Yêu cầu kỹ thuật chống thấm nước, còn hiệu lực, điều 3.2) ghi: tẩy sạch lớp hỏng, bong rộp; hàn gắn vết nứt, chỗ bê tông rỗ; cọ rửa sạch; làm lại lớp chống thấm rồi lát gạch.

Các bước chống thấm cổ ống có sẵn

Theo TCVN 5718 (điều 3.1.3), lớp láng chống thấm sàn khu dùng nước chỉ làm sau khi đã đặt xong đường ống và thiết bị vệ sinh. Các bước dưới đây là cách Phú An Khang khuyên làm; chỗ có văn bản thì ghi nguồn.

1. Thử đường ống trước. Ống cấp thử áp, ống thoát đổ nước kiểm tra, theo hồ sơ thiết kế; mốc chờ keo trước khi thử có ở bài lắp đặt ống nhựa uPVC. Thứ tự này giống TCVN 4519:1988 (Hệ thống cấp thoát nước bên trong nhà và công trình – Quy phạm nghiệm thu và thi công, điều 1.18), nhưng tiêu chuẩn đó viết cho ống thép, gang và tự loại ống nhựa.
2. Đục rộng quanh cổ ống. Bỏ hết vữa bong, rỗ. Theo kiến thức chung, thợ hay đục rãnh vát hình chữ V để vữa mới bám chắc; kích thước theo hồ sơ thiết kế. Đục nhẹ tay, tránh nứt ống.
3. Làm sạch. Hút bụi, rửa sạch mặt bê tông và mặt ống.
4. Tạo nhám mặt ống. Theo kiến thức chung, chà nhám đoạn ống trong lỗ giúp vữa, lớp chống thấm bám tốt hơn mặt nhựa trơn.
5. Chèn vữa không co ngót. Loại vữa này có tiêu chuẩn sản phẩm TCVN 9204:2012 (Vữa xi măng khô trộn sẵn không co). Đổ đầy lỗ, không để rỗng phía dưới; trộn, bảo dưỡng theo chỉ dẫn của nhà sản xuất. Có thể quấn thanh trương nở quanh ống trước; theo kiến thức chung, vật liệu này nở ra khi gặp nước.
6. Bọc lớp chống thấm. Quét vữa polime hoặc sơn chống thấm lên thân ống một đoạn, trải ra mặt sàn, nối liền lớp chống thấm cả sàn. Theo TCVN 5718, lớp láng vén lên chân tường không dưới 20 cm.
7. Ngâm nước thử. Bịt tạm phễu thu, ngâm nước trên sàn, xem trần tầng dưới quanh cổ ống. Thời gian ngâm theo hồ sơ thiết kế và chỉ dẫn của nhà sản xuất vật liệu chống thấm.

Khi đục bê tông, bạn đeo kính, găng tay và dò trước để không đục trúng ống, dây điện trong sàn; chỗ có dây điện thì giao thợ có chuyên môn. Sàn nứt lớn hoặc lộ cốt thép, Phú An Khang khuyên hỏi người thiết kế kết cấu.

Vật liệu dùng quanh cổ ống

Bảng tổng hợp từ TCVN 5718:1993, catalogue PVC của Tiền Phong (tr. 24), trang sản phẩm trên web Phú An Khang và danh mục tiêu chuẩn quốc gia; dòng ghi “kiến thức chung” không có văn bản Việt Nam, dòng ghi “lời khuyên” là lời khuyên của Phú An Khang.

TCVN 5718:1993 không cho dùng giấy cách nước để chống thấm sàn. Phú An Khang chưa thấy điều nào của tiêu chuẩn này nói riêng về cổ ống, ống lồng hay thời gian ngâm thử.

Kiểm tra, nghiệm thu trước khi lát gạch

Phú An Khang khuyên kiểm đủ các mục sau, chụp ảnh và ghi biên bản phần cổ ống trước khi lát gạch:

• Đường ống đã thử, có ghi kết quả; mối dán, mối hàn gần sàn khô, không rỉ.
• Lớp chống thấm liền từ thân ống ra mặt sàn và lên chân tường, không bong, không phồng.
• Ngâm nước thử xong, trần tầng dưới quanh cổ ống vẫn khô.
• Theo TCVN 5718 (điều 3.1.4), chỉ lát gạch khi lớp vữa láng chống thấm đã có tuổi không dưới 3 ngày.

Thấm cổ ống hay rò đường ống?

Theo kiến thức chung, trần tầng dưới chỉ ướt sau khi tắm, lau sàn thì nước đi qua cổ ống hoặc lớp chống thấm. Trần ướt cả khi sàn khô, sau khi xả bồn cầu, mở vòi, thì có thể ống hay mối nối bị rò; cách khoanh vùng xem bài ống nước âm tường bị rò rỉ.

Phần liền kề có bài riêng: đi ống thoát nước qua dầm bê tông và độ dốc thoát nước sân thượng. Ở ban công, sân thượng, Phú An Khang khuyên làm cổ ống theo cùng các bước trên.

Lỗi hay gặp

• Láng chống thấm trước khi đặt xong ống, sau lại đục sàn để đi ống.
• Không bịt đầu ống chờ khi đổ bê tông, vữa lọt vào lòng ống.
• Ống chờ lệch tim bồn cầu, phễu thu, phải đục sàn sửa.
• Chèn lỗ bằng vữa trát thường, bên dưới còn rỗng.
• Lớp chống thấm dừng ở mép lỗ, không kéo lên thân ống, không vén lên chân tường.
• Dùng ống uPVC, đầu nối thông sàn cho nước nóng quá 45 °C.

Bạn gửi danh sách vật tư hoặc bản vẽ (số lỗ xuyên sàn, cỡ, loại ống) qua trang nhận báo giá hoặc Zalo 0985.557.895 để Phú An Khang báo giá đầu nối thông sàn, ống thoát nước uPVC và keo dán ống uPVC Tiền Phong. Showroom ở 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi; khu vực trung tâm Quảng Ngãi giao miễn phí.