Đi ống thoát nước qua dầm bê tông: ống xuyên dầm cần lưu ý gì?

Bài nói về tiêu chuẩn ống xuyên dầm, vì sao ống thoát hay vướng dầm, cách đi ống qua dầm, sàn, tường móng và cách xử lý khi đã đổ bê tông chưa chừa lỗ. Vật tư trong bài có ở danh mục ống nhựa uPVC và phụ kiện PVC.

Có nên khoan dầm bê tông để đi ống thoát nước?

Không nên, trừ khi kỹ sư kết cấu cho phép. Dầm đỡ sàn, tường phía trên, truyền tải xuống cột; cốt thép trong dầm bố trí theo tính toán kết cấu. Khoan, đục sai chỗ có thể:

• cắt vào thép chịu lực, làm mất lớp bê tông bảo vệ thép;
• giảm tiết diện dầm, gây nứt;
• tạo đường thấm quanh ống;
• để lại đoạn ống trong dầm, khi tắc, rò rất khó sửa.

Ống thoát nước lại to: ống thoát của chậu xí là 100 mm (TCVN 4474:1987, Bảng 1), nên lỗ khoan cũng lớn. Nguyên tắc này áp dụng cho mọi ống đi qua dầm, cột, kể cả ống cấp nước, ống luồn dây điện.

Tiêu chuẩn ống xuyên dầm: TCVN 4474:1987 ghi gì?

TCVN 4474:1987 (Thoát nước bên trong – Tiêu chuẩn thiết kế), vẫn còn hiệu lực, không có điều nào về khoan, đục dầm hay kích thước lỗ trong dầm. Lỗ trong dầm là việc của thiết kế kết cấu: kỹ sư kết cấu xét dầm có được để lỗ không, đặt ở đâu, to bao nhiêu, gia cường thế nào, rồi ghi vào bản vẽ. Vì vậy không có một con số chung cho mọi dầm.

Tiêu chuẩn này có điều 5.25, 5.26 cho ống qua tường móng, tường hầm. Bảng dưới gom cách làm ở từng chỗ, căn cứ ghi trong từng ô (TCVN 4474:1987, trang đầu nối thông sàn PVC Tiền Phong, bản vẽ kết cấu, lời khuyên an toàn của Phú An Khang):

Số 0,4 m, 0,15 m của điều 5.25 dành cho tường móng, tường hầm, không phải kích thước lỗ trong dầm. Cổ ống xuyên sàn xử lý sơ sài thì nước dễ thấm dọc thân ống xuống trần tầng dưới; xem bài chống thấm cổ ống xuyên sàn. Phú An Khang khuyên ngâm nước thử sàn vệ sinh trước khi lát gạch.

Vì sao ống thoát nước hay vướng dầm?

Ống thoát ngang chảy nhờ độ dốc: chỉ đi xuống, không vồng lên để vượt dầm, và càng xa càng thấp. TCVN 4474:1987 (Bảng 6) cho ống thoát nước thải sinh hoạt Ø100 độ dốc tiêu chuẩn 0,02, nhỏ nhất 0,012, tức hạ 2 cm và 1,2 cm trên mỗi mét. Chênh cao bằng độ dốc nhân chiều dài:

• Ống Ø100 dài 8 m, dốc 0,02: 8 × 0,02 = 0,16 m, đầu cuối thấp hơn đầu kia 16 cm.
• Cùng đoạn đó, dốc 0,012: 8 × 0,012 = 0,096 m, thấp hơn 9,6 cm.

Gặp dầm, ống phải đi dưới đáy dầm; cộng thêm chênh cao do dốc và cỡ ống, trần bên dưới phải hạ nhiều, nên dễ nảy ý khoan dầm. Ống thường vướng dầm khi nhà vệ sinh, bếp xa ống đứng; khi trần kỹ thuật thấp, thiếu hộp kỹ thuật; hay khi dời nhà vệ sinh, thêm lavabo, phễu thu sau khi có bản vẽ mà không kiểm lại kết cấu.

Đừng lách bằng cách thu nhỏ ống. Theo TCVN 4474:1987, ống đứng có cùng đường kính theo cả chiều cao (điều 6.8) và không nhỏ hơn ống nhánh lớn nhất nối vào (chú thích Bảng 8). Ống ngang cũng giữ cỡ, độ dốc trong bản vẽ; độ dốc từng cỡ, cả ống nước mưa (Bảng 7), xem bài tiêu chuẩn độ dốc ống, cống thoát nước.

Đi ống dưới dầm, trong trần, hộp kỹ thuật cần lưu ý gì?

Đi ống dưới dầm rồi che bằng trần thạch cao hoặc hộp kỹ thuật thì giữ nguyên kết cấu, lại dễ kiểm tra, sửa. Đổi lại, trần phải hạ đủ để ống giữ độ dốc, nên cần tính chiều cao thông thủy từ sớm; nhà vệ sinh, hành lang, phòng giặt thường dễ hạ trần hơn phòng khách, phòng ngủ.

Phú An Khang khuyên xử lý từ khâu bản vẽ:

• Phối hợp bản vẽ kiến trúc, kết cấu, cấp thoát nước trước khi đổ bê tông, dò từng chỗ tuyến ống cắt qua dầm.
• Xếp nhà vệ sinh các tầng chồng lên nhau theo một trục ống đứng để tuyến ngang ngắn; TCVN 4474:1987 (điều 4.24) cũng yêu cầu phòng vệ sinh các tầng bố trí phòng nọ trên phòng kia (chú thích có ngoại lệ cho căn hộ 2 tầng). Hộp kỹ thuật đủ rộng cho ống thoát, ống thông hơi.
• Chỗ cần ống xuyên dầm, gửi kỹ sư kết cấu tuyến ống, đường kính ngoài của ống (ống thoát uPVC 110 ISO 3633 là 110 mm) và cao độ hai bên dầm, để lỗ, ống lồng được ghi vào bản vẽ.

Đã đổ bê tông mà chưa chừa lỗ: làm thế nào?

Các bước dưới đây là cách làm Phú An Khang khuyên; thông số phụ kiện theo trang sản phẩm có link.

1. Chưa khoan vội. Đo, chụp ảnh vị trí dầm, cao độ đáy dầm và tuyến ống dự kiến.
2. Hỏi kỹ sư kết cấu. Chỉ khoan khi kỹ sư đồng ý, đúng vị trí, cỡ lỗ và cách gia cường kỹ sư chỉ định.
3. Không được khoan thì đi vòng dưới dầm. Hạ ống bằng chếch PVC 45°: trang sản phẩm ghi hai chếch 45° cho đường chuyển hướng thoải, giảm nguy cơ lắng cặn so với một co 90°. Nhập nhánh bằng Y PVC 45°, nhánh xuôi chiều chảy.
4. Giữ độ dốc suốt tuyến. Đã xuống dưới dầm thì không nâng ống lên lại, vì đoạn võng sẽ đọng nước, cặn.
5. Đặt bịt xả thông tắc ở cuối tuyến ngang, chân ống đứng, chỗ đổi hướng khó thông tắc, như trang sản phẩm hướng dẫn; ống đi trong trần thì chừa ô thăm ngay dưới nắp.
6. Thử nước trước khi đóng trần. Trang keo dán ống uPVC ghi không cho nước vào ống ít nhất 2 giờ sau mối dán cuối; sau đó xả nước, xem từng mối nối.

Lỗi hay gặp khi đi ống thoát nước qua dầm

• Thợ tự khoan dầm cho kịp việc.
• Thu nhỏ ống để lách qua dầm, sàn.
• Giảm độ dốc dưới mức nhỏ nhất của Bảng 6 cho khỏi hạ trần.
• Đầu nối thông sàn đặt lệch tim thiết bị, phải đục sàn sửa; không bịt đầu ống khi đổ nên vữa lọt vào lòng ống.
• Bịt xả thông tắc bị trần che kín, không mở được.

Vật tư cho tuyến ống qua sàn, dưới dầm

Thông số theo từng trang sản phẩm Nhựa Tiền Phong có link:

• Đầu nối thông sàn PVC: D48, D60, D75, D90, D110; dài 115 mm, đầu nong sâu 40 mm, vành đế có lỗ để cố định khi đổ bê tông.
• Ống thoát nước uPVC ISO 3633: D34–⁠D315, cây 4 m; trang khuyên nối bằng phụ tùng cùng hệ ISO 3633. Khi đặt hàng, bạn ghi rõ hệ ống để Phú An Khang báo đúng phụ tùng.
• Chếch PVC 45° D21–⁠D315 và Y PVC 45° D27–⁠D315 (Y có dòng ISO 3633 D90–⁠D160), nối dán keo.
• Bịt xả thông tắc PVC: D60–⁠D315, mở nắp để thông tắc mà không cắt ống.
• Măng sông PVC (đầu nối thẳng): nối hai ống uPVC cùng cỡ bằng keo; trang liệt kê D21–⁠D110.
• Keo dán ống uPVC: quét keo tối đa 30 giây một mối, giữ ít nhất 30 giây sau khi đẩy ống vào.

Các bước cắt, vát mép, dán keo ống uPVC xem bài hướng dẫn lắp đặt ống nhựa uPVC đúng kỹ thuật.

Phú An Khang bán vật tư, không thiết kế kết cấu: lỗ qua dầm cần kỹ sư kết cấu của công trình. Cần vật tư, bạn gửi cỡ ống, số lượng hoặc bản vẽ, BOQ qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án 0985.557.895. Showroom 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi; giao hàng trong tỉnh và đến 34 tỉnh thành.