Làm chậu trồng cây bằng ống nước: kiểu chậu, lượng đất, cách làm

Bài giúp bạn chọn cỡ ống theo lượng đất, làm từng kiểu chậu, chăm cây và làm giàn thủy canh. Ống xem danh mục ống nhựa PVC; đầu bịt, măng sông xem phụ kiện PVC.

Chọn ống nào cho chậu trồng rau?

• Ống cấp nước mới: Nhựa Tiền Phong có giấy chứng nhận QUACERT (hiệu lực 24/11/2024–⁠23/11/2027) cho ống PE, PVC‑U, PP‑R dùng cấp nước sinh hoạt, phù hợp QCVN 12-1:2011/BYT về bao bì, dụng cụ nhựa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (nơi sản xuất ghi trên giấy: Hải Phòng). Catalogue PVC ghi sản phẩm không chứa chì, thủy ngân, cadmium, chromium. Giấy không áp cho sơn, keo.
• Không dùng ống, thùng từng chứa hóa chất (Virginia Tech). Phú An Khang khuyên không dùng ống thoát cũ, ống không rõ nguồn gốc cho chậu rau ăn.
• Đúng hệ: D114 là ống hệ inch, đường kính ngoài khác D110 hệ mét, nên đầu bịt, măng sông phải cùng hệ; D60, D90 có cả hai hệ, khi mua ghi rõ hệ (xem bảng ống uPVC hệ inch).

Ống chứa bao nhiêu đất? Bảng theo cỡ

Bảng dưới là phép tính của Phú An Khang từ đường kính ngoài và dải độ dày trên các trang ống D60, D90, D110 (hệ mét) và bảng hệ inch. Ống ngang đầy đất sâu bằng đường kính trong, chẻ đôi sâu một nửa.

Khuyến nông Virginia Tech ghi phần lớn cây cần chậu sâu ít nhất 15–⁠20 cm (quy đổi). Mọi ống trong bảng nằm ngang đều cạn hơn; đoạn đứng 25–⁠30 cm đủ sâu nhưng ít đất. Chậu tối thiểu theo cây (Virginia Tech):

• Xà lách lá, hành lá: khoảng 1,9 L; xà lách cách nhau 10–⁠15 cm, hành 5–⁠8 cm.
• Cà chua bi: khoảng 3,8 L, mỗi chậu một cây.
• Dưa chuột: khoảng 19 L, bằng 2,2–⁠2,7 m ống D110 đầy đất (phép tính).

Vì vậy Phú An Khang khuyên ống ngang, máng chỉ trồng rau ăn lá, rau thơm ngắn ngày; cây có quả cần chậu to hơn.

Các kiểu chậu bằng ống và cách làm

Ống ngang, máng chẻ đôi (treo cửa sổ, lan can)

1. Cắt ống D90 hoặc D110 theo chỗ đặt; Tiền Phong hướng dẫn cắt vuông, mài vát đầu ống.
2. Khoét lỗ trồng ở mặt trên, cách nhau theo cây (mục trên); làm máng thì cưa dọc, Phú An Khang khuyên chừa nguyên hai đầu để dán đầu bịt.
3. Khoan lỗ thoát ở mặt dưới. Khuyến nông Đại học Nebraska–⁠Lincoln (UNL) ghi chậu 3,8 L cần 3–⁠4 lỗ khoảng 6 mm ở thành sát đáy; Phú An Khang tính theo tỉ lệ đó: 1 m ống D110 khoảng 6–⁠9 lỗ (phép tính), rải đều.
4. Dán đầu bịt PVC hai đầu bằng keo dán ống uPVC Tiền Phong; Tiền Phong ghi mối khô hoàn toàn sau ít nhất 24 giờ ở 16–⁠20 °C. Phú An Khang khuyên chờ đủ mốc này mới đổ đất; đầu cần mở để thay đất thì không dán (mối dán không tháo được), bắt vít giữ.
5. Đặt kệ hoặc treo bằng giá, đai bắt chắc vào tường, lan can; kê ống cao khỏi nền (Đại học bang Oregon), đặt khay hứng vì nước thoát ở ban công có thể chảy xuống nhà dưới (Virginia Tech).

Chậu đứng đoạn ngắn (để bàn, bệ cửa sổ)

Đoạn ống dán đầu bịt làm đáy, khoan lỗ thoát ở đáy hoặc thành sát đáy. Đủ sâu nhưng ít đất: đoạn D110 dài 30 cm chứa 2,1–⁠2,6 L (phép tính), vừa qua mức 1,9 L của xà lách lá; đoạn D60, D90 thì chưa tới.

Trụ đứng khoét lỗ ở thân

Ống D110 dựng đứng, đáy có đầu bịt, lỗ thoát, lỗ trồng quanh thân: cao 1–⁠1,5 m chứa 6,9–⁠13,1 L đất (phép tính); Phú An Khang chưa tìm được nguồn chính thức cho chiều cao này. Chậu nhẹ có thể đổ khi gió (UNL): Phú An Khang khuyên buộc trụ vào tường, lan can.

Giá thể, phân bón, tưới và nắng

• Giá thể nhẹ, thoát nước, không dùng đất ruộng, đất sét (UNL). Trộn ba phần bằng nhau: than bùn (peat moss), đất trồng chậu (UNL) hoặc đất vườn (Virginia Tech), perlite hoặc cát thô sạch.
• Không lót sỏi đáy: lớp sỏi làm chậu thoát nước kém hơn; một mảnh sành che lỗ thoát thì giúp thoát nước (Đại học Missouri).
• Bón phân: đất có trộn phân đủ 8–⁠10 tuần, sau đó tưới phân tan trong nước đúng liều, 2–⁠3 tuần một lần; quá liều có thể làm cháy, chết cây (Virginia Tech).
• Tưới tới khi nước chảy ra lỗ; kiểm tra ít nhất mỗi ngày một lần, ngày nóng, khô, gió thì hai lần; hay vắng nhà thì cân nhắc tưới nhỏ giọt tự động (Virginia Tech), xem bài hệ thống tưới nước tự chế.
• Nắng, gió: nhiều loại rau cần ít nhất 6 giờ nắng trực tiếp; chậu nhỏ nóng, khô nhanh; chậu nhẹ có thể đổ khi gió (UNL).
• Cuối vụ: rửa chậu, chà bằng nước tẩy gốc clo pha 1 phần với 9 phần nước, phơi khô dưới nắng (UNL).

Giàn thủy canh hồi lưu bằng ống: cần bơm điện

Thủy canh hồi lưu (NFT): bơm đưa dung dịch dinh dưỡng lên đầu máng, lớp mỏng chảy qua rễ rồi tự về bồn đặt thấp nhất (FAO, Virginia Tech). Người trồng nhỏ hay dùng ống tròn khoan lỗ (Virginia Tech), nhưng FAO ghi đáy máng phải phẳng, không cong.

• FAO (nhà kính sản xuất): máng dốc 1,2–⁠3 % (hạ 1,2–⁠3 cm mỗi mét, phép tính), lớp dung dịch 1–⁠2 mm, 1–⁠3 L/phút mỗi máng, máng dài không quá 12–⁠16 m, không có chỗ trũng đọng dung dịch; phủ màng mặt trắng ra ngoài, mặt đen vào trong (đỡ nóng, chống tảo).
• Virginia Tech (hệ nhỏ, quy đổi): bồn 1–⁠3,8 L dung dịch mỗi cây; bơm 11–⁠19 L/h mỗi máng, nên có bơm dự phòng; rau ăn lá cách nhau khoảng 20 cm; EC 1,2–⁠2,0 mS/cm, pH 5,5–⁠6,2, kiểm 2–⁠3 lần mỗi tuần; khung đỡ chắc để máng không võng.
• Giới hạn (FAO): hợp cây ngắn ngày (30–⁠50 ngày) như xà lách; bệnh rễ dễ lây; hệ gần như không có dự trữ khi dòng dung dịch gián đoạn. Phú An Khang lưu ý: bơm hỏng, mất điện là rễ thiếu nước.

Tháp thủy canh đứng (Đại học bang Oklahoma) cũng dùng bơm hẹn giờ, cấp dung dịch từ đỉnh, cao 1,5–⁠1,8 m (quy đổi), phải đỡ đỉnh tháp.

Phụ kiện, giá đỡ và sơn ống ngoài nắng

• Phụ kiện: đầu bịt PVC trên web Phú An Khang là hệ mét D21–⁠D200, không có D114; măng sông (nối thẳng) có D21–⁠D110. Ống D114 hệ inch cần phụ tùng hệ inch: bạn gửi cỡ ống để Phú An Khang báo hàng. Keo dán ống uPVC chỉ dùng cho PVC‑U, PVC‑M; lỗi khi dán xem bài keo dán ống nhựa.
• Giá đỡ: Tiền Phong ghi khoảng gối đỡ ống ngang D110 dẫn nước là 1,85 m ở 20 °C, còn 1,37 m ở 45 °C. Ống chậu đầy đất ướt, phơi nắng: Phú An Khang khuyên đỡ dày hơn, vì không có số tải cho ống chậu.
• Sơn, che: Tiền Phong ghi ống uPVC thường để ngoài trời bị bạc màu, lão hóa, mặt ngoài thành bột, cần sơn phủ, bao bọc hoặc che chắn; hãng không nói loại sơn. Phú An Khang khuyên màu sáng, chỉ sơn mặt ngoài, không sơn lòng chậu rau.

Lỗi hay gặp và an toàn

Lỗi hay gặp: lót sỏi đáy, không khoan lỗ thoát, để chậu ngồi trong khay nước, trồng dưa chuột, cà chua trong ống nhỏ, khoan lỗ trồng quá sát. An toàn, Phú An Khang khuyên:

• Cắt, khoan: kẹp chặt ống, đeo kính, găng tay; làm nhẵn mép cắt, lỗ khoan; dọn phoi nhựa.
• Ống đầy đất ướt nặng: bắt giá chắc, không treo trên lối đi, kiểm tra móc, dây thường xuyên.
• Khay hứng, bồn dung dịch: đậy kín hoặc đổ, rửa hằng tuần để muỗi không đẻ (WHO); nhà có trẻ nhỏ thì đồ chứa nước phải có nắp đậy an toàn (tiêu chí Ngôi nhà an toàn). Mỗi lít nước nặng khoảng 1 kg (phép tính): kê bồn phẳng, chắc.
• Bơm điện: Phú An Khang khuyên dùng ổ có nối đất, để ổ, dây xa nước; đi dây cố định giao thợ điện có chuyên môn.
• Keo: theo kiến thức chung keo dung môi dễ cháy; dán nơi thoáng, xa lửa, xa tầm tay trẻ em; nuốt phải, dính mắt thì đến cơ sở y tế hoặc gọi 115, mang theo vỏ keo.

Cần ống, đầu bịt, keo làm chậu, bạn gửi cỡ ống, số lượng hoặc ảnh, bản vẽ qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895. Showroom: 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi.