Hố ga nhựa là gì? Đặt hố ga thoát nước nhà phố ở đâu, chọn nắp nào
Hố ga (giếng thăm, hộp kiểm soát) là chỗ kiểm tra, thông tắc ống thoát nước. Theo TCVN 4474:1987, chỗ ống xả nối ra mạng thoát nước bên ngoài phải đặt giếng thăm. Hố ga nhựa PVC‑U có tiêu chuẩn riêng (TCVN 12754:2020, 12755:2020); nắp nhựa PP, PE, PVC‑U chỉ dùng cho khu đi bộ, bãi đỗ ô tô.
Mục lục bài viết 7 mục
Tóm tắt nhanh
- Hố ga (giếng thăm, hộp kiểm soát) là chỗ kiểm tra, thông tắc ống thoát nước. Theo TCVN 4474:1987, chỗ ống xả nối ra mạng thoát nước bên ngoài phải đặt giếng thăm; ống xả từ 100 mm dài quá 8 m thì thêm giếng; tâm giếng cách mép tường ngoài ít nhất 3 m (đất không lún).
- Hố ga nhựa có TCVN 12754:2020 và TCVN 12755:2020. Hộp kiểm soát kỹ thuật PVC‑U Tiền Phong cho ống DN100–DN250, tải trọng 12 kN, lắp sâu khoảng 2 m (sâu hơn thì hãng ghi cân nhắc cách bảo trì), lòng hộp có dốc sẵn, lắp theo 6 bước của hãng. Tuyến cống chính, đường có xe tải trọng lớn thì dùng hố ga bê tông hoặc theo thiết kế.
- Nắp hố ga chọn theo cấp tải của TCVN 13579:2022: A 15 khu chỉ cho người đi bộ, B 125 bãi đỗ ô tô, D 400 đường xe chạy. Nắp nhựa PP, PE, PVC‑U chỉ có A 15, B 125; sân có xe máy, ô tô con ra vào, Phú An Khang khuyên chọn tối thiểu B 125.
- An toàn: không chui xuống hố ga, cống (có thể có khí độc, không dựa vào mùi để biết); không xuống cứu khi không có thiết bị; đậy nắp chắc để trẻ em không rơi xuống. Phú An Khang chưa thấy tiêu chuẩn, quy chuẩn đang hiệu lực nào ghi bao lâu vệ sinh hố ga nhà ở; Phú An Khang khuyên kiểm tra trước mùa mưa.
Bài trả lời: đặt hố ga ở đâu, hố ga nhựa khác hố ga xây thế nào, chọn nắp, lắp, mở nắp an toàn. Vật tư: ống thoát nước uPVC Tiền Phong, phụ kiện PVC.
Hố ga là gì? Hố ga nhựa, hộp kiểm soát kỹ thuật PVC‑U
TCVN 4474:1987 gọi hố ga là giếng thăm, giếng kiểm tra. Hố ga nhựa, hay được tìm với tên “hố ga nhựa thông minh”, “hố ga thông minh”, có hai tiêu chuẩn còn hiệu lực cho thoát nước thải sinh hoạt: TCVN 12754:2020 (hố ga PVC‑U) và TCVN 12755:2020 (hộp kiểm soát kỹ thuật PVC‑U, tên tiếng Anh “Inspection Chamber”, nghĩa là hố kiểm tra trên ống thoát, không phải hộp kỹ thuật chứa van). Hai tiêu chuẩn không có bản công khai; số dưới đây của Tiền Phong:
- Ống DN100–DN160 theo TCVN 12755:2020, DN200–DN250 theo TCVN 12754:2020; tải trọng 12 kN.
- Lòng hộp có dốc sẵn; ống thăm để soi gương, đưa que thông cống, vòi xịt vào xử lý tắc.
- Hộp hai nhánh ngang thẳng mã ST110-160, ST110-200, ST160-200, nghĩa là nhánh nối ống D110 hoặc D160, ống thăm D160 hoặc D200. Có loại kèm siphon (bẫy nước).
- Độ sâu lắp khoảng 2 m; sâu hơn thì cân nhắc cách bảo trì.
Hố ga đặt ở đâu trong nhà phố?
Giếng thăm trên ống xả của nhà theo TCVN 4474:1987 (số điều trong ngoặc):
| Chỗ đặt | Quy định |
|---|---|
| Ống xả nối ra mạng ngoài nhà | Phải đặt giếng thăm (5.19); góc nối ≥ 90° theo chiều nước chảy (5.23). Ống đến 200 mm, sâu đến 2 m: đường kính trong 700 mm; ống trên 200 mm, sâu quá 2 m: 1 000 mm. |
| Ống xả dài | Từ ống đứng hay ống thông tắc đến tâm giếng tối đa 6 m (ống 50, 75 mm), 8 m (ống từ 100 mm); dài hơn thì thêm giếng (5.20). |
| Cách nhà | Mép tường ngoài đến tâm giếng ≥ 3 m (đất không lún), ≥ 5 m (đất lún) (5.21). |
| Trong nhà | Không đặt giếng kiểm tra trên ống nước thải có mùi hôi, khí độc (5.16). |
Bản chép tiêu chuẩn in “700m”, “1000m”: hiểu là mm. Tiêu chuẩn này không nói về hộp nhựa; sân ngắn hơn 3 m hoặc định dùng hộp nhựa ở chỗ nối ra ngoài, Phú An Khang khuyên hỏi người thiết kế.
Trên tuyến ra hố ga, đặt bịt xả thông tắc PVC Tiền Phong ở chân ống đứng, chỗ đổi hướng (theo trang sản phẩm), nhập nhánh bằng Y PVC 45° xuôi chiều chảy. Độ dốc ống: xem bài tiêu chuẩn độ dốc cống thoát nước; cỡ bể phốt: xem bài kích thước bể phốt gia đình 4 người.
Hộp đấu nối trước nhà
Theo Nghị định 80/2014/NĐ-CP, Điều 31, hộp đấu nối đặt trên đất công, sát ranh giới đất của mỗi hộ; hộ tự đầu tư ống trong khuôn viên và đấu vào hộp. TCVN 7957:2023 (điều 6.1.4) gọi hộp đấu nối là mốc giới trách nhiệm bảo trì giữa đơn vị thoát nước và hộ, nghĩa là hố ga trong sân là phần việc của nhà bạn.
Hố ga thoát nước mưa
Nước mưa từ mái, sân thượng dẫn ra hệ thống thoát nước mưa ngoài nhà hoặc hệ thống thoát nước chung, không xả vào hệ thoát nước sinh hoạt (TCVN 4474:1987, điều 9.19); trên tuyến đặt ống kiểm tra, ống thông tắc, giếng kiểm tra (9.18). Nắp, song chắn hố thu ngoài sân chọn cấp tải như bảng ở mục nắp.
Hố ga nhựa khác hố ga xây thế nào?
Hố ga xây gạch, bê tông làm tại chỗ theo bản vẽ. Hộp nhựa đúc sẵn, dán keo với ống; ống thăm chỉ D160, D200, nghĩa là thăm, thông tắc từ mặt đất.
Dùng hố ga bê tông (hoặc theo thiết kế) khi:
- Tuyến cống chính: mô hình nhà dân của Tiền Phong đặt hộp nhựa trên nhánh DN160 từ nhà ra, tuyến chính DN300 dùng hố ga bê tông. TCVN 7957:2023 (chú thích 3 điều 6.3.2, mạng ngoài nhà) chỉ cho giếng xây gạch, giếng PVC lắp sẵn ở khu dân cư, đô thị nhỏ.
- Nắp trên đường có xe tải trọng lớn: phải thiết kế riêng (TCVN 7957:2023, điều 6.3.5).
Chọn nắp hố ga nhựa, composite hay gang theo cấp tải
Cấp tối thiểu theo nơi đặt (bộ TCVN 13579:2022, dựa trên EN 124):
| Cấp | Nơi dùng |
|---|---|
| A 15 | Khu chỉ cho người đi bộ, xe đạp |
| B 125 | Khu đi bộ, bãi đỗ ô tô, tầng đỗ xe |
| C 250 | Kênh thu nước lề đường (tối đa 0,5 m ra phía đường, 0,2 m về phía đi bộ) |
| D 400 | Đường xe chạy, lề gia cố, khu đỗ cho mọi loại xe |
| E 600, F 900 | Tải trọng trục lớn, đặc biệt lớn: cầu cảng, đường băng sân bay |
Nắp hố ga nhựa PP, PE, PVC‑U (TCVN 13579-6:2022) chỉ có A 15, B 125; nắp composite (Phần 5) tới C 250, nắp hố ga composite thêm D 400. Sân có xe máy, ô tô con ra vào: Phú An Khang khuyên chọn tối thiểu B 125.
Tiền Phong ghi tải nắp theo cách của hãng (bài không quy đổi):
- Nắp nhựa AO: “Class T-2”, chịu được xe có tải trọng dưới 2 tấn đi qua; nắp nhựa uPVC có thể bị ảnh hưởng bởi tia UV.
- Nắp composite: loại 1,5T và loại 12,5T.
- Nắp gang IRC300: 40T, mặt nắp in “EN124 D400”. Cần vòng đỡ (HDPE hoặc bê tông, có thể lún theo thời gian) và nắp trong để đất không rơi vào, tránh bốc mùi.
Lắp hộp kiểm soát nhựa: 6 bước của Tiền Phong
- Đào đất: đáy phẳng, không đào quá sâu, không gồ ghề.
- Làm nền: cát hoặc đất tốt không có đá sỏi, đầm chặt bằng máy đầm rung hoặc vồ.
- Đặt hộp nằm ngang: lòng hộp đã có dốc sẵn; hộp hai hướng trái – phải thì tạo dốc khi đặt.
- Nối ống: kiểm tra độ nghiêng, độ cao rồi dán hộp với ống; cắt ống phía trên tính cả phần lồng ghép.
- Lấp đất: chia thành nhiều lớp, nén đều từng lớp tới gần miệng ống; đậy nắp PVC khi lấp để đất không rơi vào.
- Lắp nắp: chỉnh độ cao giữa nắp hộp và mặt đất.
Theo hướng dẫn keo dán ống uPVC Tiền Phong: giữ mối dán ít nhất 30 giây, không di chuyển 5 phút, không cho nước vào ít nhất 2 giờ sau mối dán cuối, để ít nhất 24 giờ ở 16–20 °C (đến 48 giờ dưới 15 °C) mới thử áp. Keo dung môi dễ cháy (theo kiến thức chung): dán chỗ thoáng, xa lửa; nuốt phải, dính mắt gọi 115, mang vỏ keo.
Nhánh D110, D160 là hệ mét: ống uPVC D110 và D114 hệ inch không lắp lẫn phụ tùng. TCVN 12119:2021 (ống ISO 3633) không áp cho ống chôn ngầm; ống PVC‑U chôn ngầm không chịu áp có TCVN 12638:2021: chọn theo bản vẽ.
Vệ sinh hố ga và an toàn khi mở nắp
Phú An Khang chưa thấy tiêu chuẩn, quy chuẩn đang hiệu lực nào ghi bao lâu vệ sinh hố ga nhà ở một lần. Phú An Khang khuyên mở nắp kiểm tra trước mùa mưa, thông tắc từ miệng hố. Nước trào ở phễu, bồn cầu: xem bài xử lý cống thoát nước bị trào ngược.
Không chui xuống hố ga, cống, bể phốt:
- Theo Sở Lao động Hồng Kông, chất hữu cơ phân hủy trong cống, hố ga sinh ra metan, hydro sunfua (H2S); khuấy bùn làm khí thoát ra. H2S trên 100 ppm nguy hiểm tức thì đến tính mạng. Không dựa vào mùi để biết có khí độc. WHO (2018) khuyên tránh để người xuống hố chứa chất thải (sập hố, khí độc).
- Theo tài liệu Hồng Kông, ngộ độc khí ở cống hay làm chết nhiều người vì người làm cùng lao xuống cứu. Không xuống cứu khi không có thiết bị: gọi 114 (cứu nạn, cứu hộ), 115 (cấp cứu).
- Thợ nạo vét: QCVN 34:2018/BLĐTBXH (viết cho người sử dụng lao động) chỉ cho vào không gian hạn chế khi đã cấp phép, thông gió, đo khí: oxy 19,5–23,5 %, khí độc, khí cháy dưới ngưỡng cho phép. Hút bể phốt phải bằng phương tiện chuyên dụng (Nghị định 80/2014, Điều 25).
Đậy nắp chắc ngay khi xong việc để trẻ em không rơi xuống. QCVN 34:2018 (điều 2.2.3, viết cho người sử dụng lao động) yêu cầu che chắn lối vào khi không có người canh; dự thảo TCVN bể tự hoại (điều 5.1.21) ghi cổ giếng, cửa tiếp cận phải chắc, an toàn cho người, nhất là trẻ em.
Lỗi hay gặp khi lắp hộp nhựa
- Nối hộp có siphon sau siphon của nhà vệ sinh, máy giặt: Tiền Phong khuyên không dùng chung vì có thể cản trở dòng chảy.
- Để hộp phơi nắng khi chờ lắp, sơn bằng dung môi hữu cơ, tạo ren trong lòng hộp: Tiền Phong dặn không làm.
Hộp kiểm soát, nắp hố ga chưa có trang trên web: bạn gửi mã để Phú An Khang báo hàng. Ống, phụ kiện: gửi danh sách (cỡ, số lượng) hoặc bản vẽ qua trang nhận báo giá, gọi, nhắn Zalo phòng dự án 0985.557.895. Showroom: 37–45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi.
Câu hỏi thường gặp
Hố ga là gì, nhà phố cần đặt hố ga ở đâu?
Hố ga (giếng thăm) là chỗ kiểm tra, thông tắc ống thoát nước. Theo TCVN 4474:1987, chỗ ống xả của nhà nối ra mạng thoát nước bên ngoài phải đặt giếng thăm. Từ ống đứng hay ống thông tắc đến tâm giếng, ống từ 100 mm dài tối đa 8 m, dài hơn thì thêm giếng. Tâm giếng cách mép tường ngoài ít nhất 3 m ở đất không lún, 5 m ở đất lún.
Hố ga nhựa có dùng được ở sân có ô tô chạy không?
Tùy cấp tải. Theo TCVN 13579-6:2022, nắp nhựa PP, PE, PVC‑U chỉ có loại A 15 (khu chỉ cho người đi bộ, xe đạp) và B 125 (khu đi bộ, bãi đỗ ô tô); đường xe chạy cần tối thiểu D 400. Nắp nhựa AO của Tiền Phong ghi Class T-2, chịu xe dưới 2 tấn. Sân có ô tô con ra vào, Phú An Khang khuyên nắp tối thiểu B 125; có xe tải, hỏi người thiết kế.
Hố ga nhựa khác hố ga xây thế nào?
Hố ga xây gạch, bê tông làm tại chỗ theo bản vẽ. Hố ga nhựa (hộp kiểm soát kỹ thuật PVC‑U) đúc sẵn, dán keo với ống, lòng hộp có dốc sẵn, thăm và thông tắc qua ống thăm D160, D200 từ trên mặt đất. Hộp Tiền Phong tải trọng 12 kN, lắp sâu khoảng 2 m. Tuyến cống chính, đường có xe tải trọng lớn thì dùng hố ga bê tông hoặc theo thiết kế.
Chọn kích thước hố ga dựa vào đâu?
Ở chỗ ống xả nối ra mạng ngoài nhà, TCVN 4474:1987 (điều 5.19) ghi giếng thăm đường kính trong 700 mm khi ống đến 200 mm, sâu đến 2 m; 1 000 mm khi ống trên 200 mm, sâu quá 2 m. Hộp nhựa Tiền Phong chọn theo cỡ ống: DN100–DN160, DN200–DN250. Tiêu chuẩn 1987 không nói về hộp nhựa: định dùng hộp nhựa ở điểm nối ra ngoài, Phú An Khang khuyên hỏi người thiết kế.
Hố ga thoát nước mưa có nối chung với nước thải được không?
Trong nhà thì không. TCVN 4474:1987 (điều 9.19) không cho phép xả nước mưa vào hệ thống thoát nước sinh hoạt bên trong; nước mưa từ mái, sân thượng dẫn ra hệ thống thoát nước mưa bên ngoài nhà hoặc hệ thống thoát nước chung. Trên tuyến nước mưa đặt ống kiểm tra, ống thông tắc, giếng kiểm tra (điều 9.18). Song chắn, nắp hố thu ngoài sân chọn cấp tải theo TCVN 13579.
Bao lâu nên vệ sinh hố ga một lần, cần lưu ý an toàn gì?
Phú An Khang chưa thấy tiêu chuẩn, quy chuẩn nào ghi số lần vệ sinh hố ga nhà ở. Phú An Khang khuyên mở nắp kiểm tra trước mùa mưa, thông tắc từ miệng hố bằng que, vòi xịt. Không chui xuống hố ga, cống vì có thể có khí độc như H2S, không dựa vào mùi để biết; không xuống cứu khi không có thiết bị. Xong việc đậy nắp chắc để trẻ em không rơi xuống.
Gửi danh sách vật tư, nhận báo giá theo khối lượng.
Đối chiếu mã và quy cách, kiểm tra hàng tại tổng kho Quảng Ngãi, báo giá kèm kế hoạch giao hàng.
0985.557.895Bài viết liên quan
Xem chủ đề Thoát nước & độ dốc
Tiêu chuẩn độ dốc cống thoát nước mưa, nước thải và cách tính
Ống Ø100 thoát nước thải sinh hoạt trong nhà dốc tiêu chuẩn 0,02, nhỏ nhất 0,012 (TCVN 4474:1987, Bảng 6). Cống ngoài nhà (TCVN 7957:2023) không có bảng…
Kích thước bể phốt gia đình 4 người: bao nhiêu khối, mấy ngăn?
Phú An Khang chưa thấy tiêu chuẩn đang hiệu lực nào ghi dung tích bể phốt cho một hộ. Tính theo TCVN 7957:2023 (viết cho khu dân cư),…
Cách xử lý cống thoát nước bị trào ngược theo từng nguyên nhân
Cống thoát nước bị trào ngược thường do ống tắc (mỡ, rác, cặn), nước mưa đổ chung ống thoát sinh hoạt (TCVN 4474:1987 không cho phép, điều 9.19),…