Cách xử lý cống thoát nước bị trào ngược theo từng nguyên nhân
Cống thoát nước bị trào ngược thường do ống tắc (mỡ, rác, cặn), nước mưa đổ chung ống thoát sinh hoạt (TCVN 4474:1987 không cho phép, điều 9.19), thiếu hoặc tắc ống thông hơi, xi phông mất nước, ống thiếu dốc, thiết bị tầng hầm thấp hơn nắp giếng gần nhất (điều 5.18). Xử lý theo đúng nguyên nhân.

Mục lục bài viết 6 mục
- 01Cống thoát nước bị trào ngược do đâu? Đọc dấu hiệu trước
- 02Cách xử lý cống thoát nước bị trào ngược theo từng nguyên nhân
- 03Cống thoát nước nhà vệ sinh bị trào ngược: bồn cầu, phễu thoát sàn
- 04Trào ngược nước vào ngày mưa: xử lý thế nào?
- 05Lỗi hay gặp làm ống thoát nước bị trào ngược
- 06An toàn khi tự thông cống
Tóm tắt nhanh
- Đọc dấu hiệu trước: một phễu trào là tắc xi phông, ống nhánh của nó; nhiều chỗ cùng trào là tắc đoạn ống chung phía dưới; chỉ trào khi mưa là nước mưa đổ chung hoặc cống ngoài dâng; mùi hôi, tiếng ọc ọc là xi phông mất nước, thiếu ống thông hơi.
- Ống tắc: mở bịt xả thông tắc hoặc ống kiểm tra gần chỗ tắc để thông, không phải cắt ống. Thông xong lại tắc thì kiểm tra độ dốc theo TCVN 4474:1987, Bảng 6 (ống 100 mm: tiêu chuẩn 0,02, nhỏ nhất 0,012).
- Ngày mưa: TCVN 4474:1987 không cho phép xả nước mưa vào hệ thống thoát nước sinh hoạt bên trong (điều 9.19), nên tách ống nước mưa; thiết bị tầng hầm không đặt thấp hơn nắp giếng gần nhất (điều 5.18). Cửa xả ra sông, kênh có thể dùng van cửa lật HDPE gia công theo đơn.
- An toàn: không xuống hố ga, bể phốt, cống để thông tắc vì có thể có khí độc; gọi đơn vị có thiết bị.
Bài giúp tìm nguyên nhân theo dấu hiệu rồi xử lý. Vật tư nhắc tới: ống thoát nước uPVC Tiền Phong ISO 3633, phụ kiện PVC Tiền Phong, phễu thoát sàn, co chữ P Caesar.
Cống thoát nước bị trào ngược do đâu? Đọc dấu hiệu trước
Bảng do Phú An Khang tổng hợp; số điều là của TCVN 4474:1987.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân hay gặp và cách xử lý |
|---|---|
| Chỉ một phễu, một chậu trào | Tắc xi phông hoặc ống nhánh của thiết bị đó (tóc, rác, mỡ). Mở nút xả cặn của si phông hoặc tháo co chữ P ra rửa, thông ống nhánh. |
| Nhiều chỗ cùng trào; tầng trên xả thì phễu thấp nhất trào | Tắc đoạn ống chung phía dưới: chân ống đứng, ống ra hố ga, bể phốt. Thông qua bịt xả thông tắc, ống kiểm tra; tắc ngoài nhà thì gọi đơn vị có thiết bị. |
| Chỉ trào khi mưa lớn | Nước mưa đổ chung ống sinh hoạt (trái điều 9.19) hoặc cống bên ngoài dâng cao. Tách ống nước mưa; xem lại cao độ thiết bị ở tầng hầm (điều 5.18). |
| Mùi hôi, nhất là ở phễu ít dùng | Xi phông khô nước, bị hút cạn hoặc không có. Thỉnh thoảng đổ nước vào phễu ít dùng; lắp xi phông (điều 4.4). |
| Ọc ọc, sủi bọt khi chỗ khác xả nước | Thiếu hoặc tắc ống thông hơi, ống tắc một phần. Thông đầu ống thông hơi, làm thêm ống thông hơi theo điều 5.6. |
| Thông xong ít lâu lại tắc ở cùng đoạn | Ống thiếu dốc, bị võng, nhánh nhập bằng tê vuông. Chỉnh độ dốc theo Bảng 6; nhập nhánh bằng Y 45° hoặc T cong giảm. |
Cách xử lý cống thoát nước bị trào ngược theo từng nguyên nhân
Ống tắc: thông qua bịt xả thông tắc, ống kiểm tra
Bịt xả thông tắc PVC Tiền Phong có nắp mở được, 13 cỡ D60–D315. Theo trang sản phẩm, ống tắc thì mở nắp đưa dụng cụ vào thông, không phải cắt ống; nên đặt ở cuối tuyến ngang, chân ống đứng, chỗ đổi hướng. TCVN 4474:1987 (điều 5.15) quy định ống kiểm tra trên ống đứng, tâm miệng cách sàn 1 m; nhà trên 5 tầng ít nhất cứ 3 tầng một cái.
Phú An Khang khuyên làm theo thứ tự:
- Ngừng xả nước phía trên chỗ trào.
- Chỗ trào thấp nhất cho biết đoạn tắc nằm dưới nó; mở điểm thông tắc gần nhất ở đoạn đó.
- Đeo găng, kê xô, mở nắp từ từ vì nước đọng sẽ chảy ra.
- Luồn dây thông tắc (dây lò xo) kéo rác, mỡ ra; dội nước thử.
- Lau ren, đóng nắp kín.
Tuyến chưa có điểm mở thì Phú An Khang khuyên nhân lần sửa lắp thêm bịt xả ở chỗ dễ với tới. Bếp hay tắc mỡ: xem bài ống thoát nước nghẹt mỡ nhà hàng.
Thiếu hoặc tắc ống thông hơi
Thiếu ống thông hơi, nước xả xuống ống đứng hút cạn xi phông, phễu ọc ọc, sủi bọt. TCVN 4474:1987 điều 5.6: hệ thoát nước sinh hoạt phải thông hơi qua ống đứng, nhà cao trên 1 tầng thì ống thông hơi cao hơn mái 0,7 m; chú thích điều 5.8: mái bằng có người đi lại thì cao ít nhất 3 m, ống có chụp che mưa. Không nối ống thông hơi vào ống khói, hệ thống thông hơi của nhà (điều 5.8).
Đầu ống bị lá, rác lấp thì làm sạch, lắp chụp. Lên mái, sân thượng chưa có lan can phải dùng dây an toàn; việc nặng giao thợ. Ống thông hơi nhà nhiều tầng xem bài giảm áp ống thoát nước nhà cao tầng.
Xi phông mất nước hoặc không có xi phông
Điều 4.4: dụng cụ vệ sinh, thiết bị thu nước thải nối vào ống thoát đều có xi phông, đặt ngay dưới hoặc trong cấu tạo dụng cụ. Xi phông giữ lớp nước chặn mùi; nó không chặn được nước cống dâng ngược.
- Si phông PVC Tiền Phong: bẫy chữ P D42–D110, nút vặn ở đáy để xả cặn, thông tắc; trang khuyên lắp thẳng đứng, nút xả ở chỗ dễ thao tác.
- Lavabo: co chữ P Caesar BF405P bằng nhựa, đai ốc ren tháo được để rửa khi tắc. Phần lớn bộ tủ lavabo Caesar không kèm co P.
Ống không đủ dốc
Độ dốc ống thoát nước thải sinh hoạt trong nhà theo TCVN 4474:1987, Bảng 6:
| Đường kính ống (mm) | Độ dốc tiêu chuẩn | Độ dốc nhỏ nhất |
|---|---|---|
| 50 | 0,035 | 0,025 |
| 75 | 0,03 | 0,02 |
| 100 | 0,02 | 0,012 |
| 125 | 0,015 | 0,01 |
| 150 | 0,01 | 0,007 |
| 200 | 0,008 | 0,005 |
Dốc 0,02 là 2 cm chênh cao trên 1 m: ống Ø100 dài 6 m dốc 0,02 thì hai đầu chênh 12 cm, dốc 0,012 thì 7,2 cm. Độ dốc lớn nhất không quá 0,15, trừ ống nhánh dài đến 1,5 m nối từ dụng cụ vệ sinh (chú thích Bảng 7).
Ống treo trần: chỉnh giá treo cho ống dốc đều, không võng. Ống chôn dưới nền phải đục lên đặt lại: giao thợ.
Cống thoát nước nhà vệ sinh bị trào ngược: bồn cầu, phễu thoát sàn
- Xả bồn cầu, nước dâng lên phễu thoát sàn: hai thiết bị đổ chung một đoạn ống phía dưới, đoạn đó tắc, thiếu dốc hoặc thiếu thông hơi. Thông đoạn chung qua bịt xả, kiểm tra ống thông hơi.
- Bồn cầu dâng nước, rút chậm: bồn cầu có xi phông trong thân, hay tắc ở cổ: thông bằng cây thụt bồn cầu. Bể phốt đầy hoặc ống vào bể tắc cũng làm nước dâng: gọi đơn vị có xe hút.
- Phễu thoát sàn trào, đọng nước: sàn phòng tắm dốc 0,01–0,02 về phía phễu (điều 4.19). Phễu thoát sàn Caesar ghi đường kính thoát, như ST1010B Ø60 mm, ST1212EL inox 304 Ø90 mm: chọn mã khớp ống chờ. Trang phễu không ghi có sẵn bẫy nước; hỏi trước khi mua, chưa có thì lắp xi phông dưới phễu (điều 4.4).
- Đi ống chung hay riêng do bản vẽ quyết định; đi chung thì đoạn chung phải đủ dốc, có thông hơi, có chỗ mở. Nhập ống phễu sàn, lavabo vào ống chính bằng T cong giảm (có cỡ 110-60) hoặc Y PVC 45°, nhánh xuôi chiều chảy (theo trang sản phẩm).
Xem thêm lưu ý khi lắp đặt ống thoát nước bồn cầu.
Trào ngược nước vào ngày mưa: xử lý thế nào?
- Nước mưa đổ chung ống sinh hoạt. TCVN 4474:1987 điều 9.19 không cho phép xả nước mưa vào hệ thống thoát nước sinh hoạt bên trong. Mưa lớn, ống chung đầy, nước dâng ở phễu, bồn cầu thấp nhất. Xử lý: tách ống nước mưa mái, sân thượng thành tuyến riêng theo bản vẽ.
- Cống bên ngoài dâng cao. Điều 5.18 không cho đặt mặt thành dụng cụ vệ sinh trong tầng hầm thấp hơn mặt nắp giếng gần nhất (trừ tầng hầm thường xuyên có người phục vụ). Nhà có tầng hầm, nền thấp hơn mặt đường nên nhờ người thiết kế xem lại cao độ, có thể phải thu nước về hố rồi bơm lên. Theo kiến thức chung, có thể lắp van một chiều trên ống xả ra cống, đặt ở hố ga, mở nắp là làm sạch được từ trên; van đóng thì nước trong nhà cũng không thoát được.
- Cửa xả ra sông, kênh. TCVN 7957:2023 (điều 6.7.3) yêu cầu van một chiều cho cống xả nước thải khi nguồn tiếp nhận dâng cao theo chu kỳ, tùy điều kiện tại chỗ. Trang van cửa lật HDPE gia công ghi: van mở khi nước trong cống chảy ra, đóng khi mực nước bên ngoài dâng như lúc triều cường; cỡ D160–D1000, gia công theo đơn, không thuộc catalogue Tiền Phong. Đặt hàng cần đường kính ống hoặc miệng xả, kiểu lắp, cao độ mực nước.
Van không thay việc tách nước mưa hay sửa cao độ; rác kẹt cánh thì van đóng không kín.
Lỗi hay gặp làm ống thoát nước bị trào ngược
- Nhập nhánh bằng tê vuông: theo TCVN 4474:1987 Bảng 8, ống đứng 100 mm nối nhánh 45° cho lưu lượng 7,50 l/s, nối 90° chỉ 3,80 l/s.
- Ống xả dài mà không có giếng thăm: tính từ ống đứng hay ống thông tắc đến tâm giếng, ống 50 và 75 mm dài tối đa 6 m, ống từ 100 mm tối đa 8 m (điều 5.20, Bảng 4).
- Dội nước sôi cho tan mỡ: ống, phụ kiện uPVC chỉ dùng cho nước không quá 45 °C (theo trang sản phẩm). Đừng đổ dầu mỡ xuống chậu rửa.
An toàn khi tự thông cống
- Không xuống hố ga, bể phốt, cống để thông tắc: bên trong có thể có khí độc. Gọi đơn vị có thiết bị.
- Chất thông cống bán sẵn, nếu dùng (lời khuyên an toàn chung): làm đúng hướng dẫn trên bao bì, không trộn các loại, đeo găng.
Cần vật tư trong bài, bạn gửi cỡ ống, số lượng hoặc bản vẽ, BOQ qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895. Showroom: 37–45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi.
Câu hỏi thường gặp
Cách xử lý cống thoát nước bị trào ngược tại nhà như thế nào?
Trước hết xem nước trào ở một chỗ hay nhiều chỗ, có trào khi mưa không, có mùi hay tiếng ọc ọc không. Một phễu trào thì làm sạch xi phông và ống nhánh của phễu đó. Nhiều chỗ cùng trào thì mở bịt xả thông tắc hoặc ống kiểm tra phía dưới để thông đoạn ống chung. Tắc ở hố ga, bể phốt, cống ngoài nhà thì gọi đơn vị có thiết bị.
Vì sao xả bồn cầu thì nước trào lên phễu thoát sàn?
Thường do bồn cầu và phễu thoát sàn cùng đổ vào một đoạn ống phía dưới, và đoạn này đang tắc, không đủ dốc hoặc thiếu ống thông hơi. Nước xả bồn cầu không xuống kịp nên dâng lên ở chỗ hở thấp nhất là phễu. Cần thông đoạn ống chung qua bịt xả thông tắc, xem lại độ dốc theo TCVN 4474:1987 Bảng 6 và kiểm tra ống thông hơi.
Trời mưa nước cống trào ngược vào nhà phải làm sao?
Ống nước mưa đang nối chung vào ống thoát sinh hoạt thì tách riêng: điều 9.19 TCVN 4474:1987 không cho phép xả nước mưa vào hệ sinh hoạt bên trong. Cống ngoài dâng cao hơn thiết bị trong nhà thì nhờ người thiết kế xem lại cao độ; theo kiến thức chung, có thể lắp van một chiều trên ống xả ra cống, đặt ở hố ga dễ mở. Van đóng thì nước trong nhà cũng không thoát.
Phễu thoát sàn bốc mùi hôi, kêu ọc ọc là do đâu?
Mùi hôi thường do xi phông dưới phễu khô nước hoặc không có xi phông; phễu ít dùng nên thỉnh thoảng đổ nước vào, phễu chưa có bẫy nước thì lắp xi phông. Tiếng ọc ọc, sủi bọt khi chỗ khác xả nước là dấu hiệu thiếu hoặc tắc ống thông hơi, hoặc ống đang tắc một phần. TCVN 4474:1987 điều 5.6 yêu cầu ống thông hơi của nhà trên 1 tầng nhô cao hơn mái 0,7 m.
Ống thoát nước trong nhà phải dốc bao nhiêu?
Theo TCVN 4474:1987 Bảng 6, ống thoát nước thải sinh hoạt đường kính 100 mm có độ dốc tiêu chuẩn 0,02 và nhỏ nhất 0,012; ống 50 mm là 0,035 và 0,025. Không được dốc quá 0,15, trừ đoạn ống nhánh dài đến 1,5 m nối từ thiết bị vệ sinh. Ví dụ đoạn ống 100 mm dài 5 m dốc 0,02 thì hai đầu chênh nhau 10 cm.
Có nên tự xuống hố ga hay dùng hóa chất để thông cống?
Không tự xuống hố ga, bể phốt hay cống để thông tắc vì bên trong có thể có khí độc; hãy gọi đơn vị có thiết bị. Nếu dùng chất thông cống bán sẵn, làm đúng hướng dẫn trên bao bì, không trộn các loại với nhau và đeo găng. Cũng đừng dội nước sôi vào đường ống uPVC, vì ống và phụ kiện uPVC chỉ dùng cho nước không quá 45 °C.
Gửi danh sách vật tư, nhận báo giá theo khối lượng.
Đối chiếu mã và quy cách, kiểm tra hàng tại tổng kho Quảng Ngãi, báo giá kèm kế hoạch giao hàng.
0985.557.895

