Ống nước âm tường bị rò rỉ: nguyên nhân, cách tìm chỗ rò và xử lý

Bài nêu cách tìm chỗ rò không cần máy, cách sửa từng loại ống theo catalogue Nhựa Tiền Phong, cách phòng tránh. Vật tư thay xem tại phụ kiện PPR và phụ kiện PVC Tiền Phong.

Dấu hiệu ống nước âm tường bị rò rỉ

Bảng kiến thức chung, giúp phân biệt rò ống cấp với chỗ ẩm khác:

Vì sao đường ống nước âm tường bị rò rỉ?

Nguyên nhân hay gặp (kiến thức chung; số ghi kèm nguồn):

• Mối nối làm sai: hàn PP‑R thiếu nhiệt, sai thời gian, xoay ống khi ghép; mối dán uPVC cho nước vào quá sớm; mối ren quấn băng tan thiếu lớp hoặc siết quá lực.
• Sai loại ống: uPVC trên đường nước nóng (Nhựa Tiền Phong ghi uPVC chịu tối đa 45 °C, chỉ dẫn nước lạnh); PP‑R cấp áp thấp cho đường nóng (hãng khuyến cáo từ PN16 trở lên).
• Áp lực nước quá cao so với cấp áp (PN) của ống, phụ kiện.
• Khoan, đục trúng ống; không thử áp trước khi che kín.
• Ống thép tráng kẽm cũ bị gỉ, rò nhiều chỗ; catalogue Tiền Phong ghi ống PP‑R, PVC không bị rỉ sét.

Cách tìm chỗ rò bằng đồng hồ nước, khóa từng van

Không có tiêu chuẩn Việt Nam về dò tìm rò rỉ; các bước dưới là kiến thức chung:

1. Khóa hết vòi, tắt máy giặt, máy lọc. Ghi chỉ số đồng hồ nước, một lúc sau xem lại; kim hay bánh xe nhỏ còn quay là có nước đi qua.
2. Xem két bồn cầu, phao bồn mái trước: nước lọt ở đây cũng làm đồng hồ quay.
3. Khóa lần lượt từng van nhánh. Khóa van nào mà đồng hồ dừng thì chỗ rò nằm sau van đó.
4. Dò theo đường ống của nhánh đó: sờ chỗ ẩm, áp tai nghe tiếng nước. Nước chảy xuống theo rãnh ống, nên vết ẩm thường thấp hơn chỗ rò.

Nhà dùng bồn mái: khóa van cấp vào bồn, khóa hết vòi, đánh dấu mực nước; mực nước tụt là ống sau bồn đang rò. Không khoanh được thì nhờ thợ dò (độ chính xác của máy dò không có số chính thức). Xem thêm bài kiểm tra rò rỉ ống nhựa.

Xử lý ống PP‑R bị rò rỉ trong tường: cắt, hàn nối thẳng

Catalogue PP‑R của Nhựa Tiền Phong chỉ hướng dẫn nối bằng hàn và ren, không có dán keo. Chỗ rò cắt bỏ, hàn lại bằng nối thẳng PPR (PN20), loại trang sản phẩm ghi dùng để thay đoạn ống hỏng. Máy hàn đặt 250–⁠270 °C (catalogue PP‑R Tiền Phong, bản 28/10/2024, tr. 32); thời gian theo Bảng 1 của catalogue, tr. 34:

1. Khóa van nhánh, mở vòi thấp để xả áp. Đường nóng: ngắt điện bình nóng lạnh, chờ nước nguội.
2. Ngắt điện, dò dây điện rồi đục rãnh đủ rộng để cắt ở phần ống còn lành và đưa máy hàn vào.
3. Cắt bỏ đoạn hỏng; cắt đoạn ống mới cùng cỡ, cùng PN để chèn giữa hai nối thẳng.
4. Theo catalogue (tr. 32): cắt vuông góc với đường tâm ống, lau sạch, vạch dấu chiều dài mối hàn. Khi đèn báo đủ nhiệt, đẩy đồng thời ống và phụ kiện vào trụ gia nhiệt, giữ đủ thời gian; rút ra cùng lúc, đẩy nhanh ống vào phụ kiện tới vạch dấu (không xoay khi rút, khi đẩy), giữ cố định. Hết thời gian làm nguội mới cho nước vào.

Hai đầu ống bị vữa giữ chặt, không ghép được mối cuối: Phú An Khang khuyên dùng rắc co. Rắc co nhựa PPR (hai nửa hàn vào hai đầu ống) chỉ PN10 (D20–⁠D32), PN8 (D40), PN6 (D50, D63), nên Phú An Khang khuyên chỉ dùng cho đường lạnh. Đường nóng dùng rắc co ren ngoài PPR (PN20) vặn vào nối thẳng ren trong PPR cùng cỡ. Xem bài cách hàn ống PPR Tiền Phong.

Xử lý ống uPVC bị rò rỉ trong tường: cắt, dán keo măng sông

Theo kiến thức chung, mối dán keo uPVC đã khô không tháo được, trét keo bên ngoài chỉ cầm nước tạm. Cắt đoạn hỏng, chèn ống mới cùng cỡ, cùng PN, nối bằng hai đầu nối thẳng phun PVC (măng sông) và keo dán ống uPVC Tiền Phong. Theo catalogue PVC Tiền Phong (bản 28/10/2024, tr. 44–⁠45): cắt vuông, vát mép, vạch dấu, lau sạch, quét keo tối đa 30 giây mỗi mối, đẩy ống tới vạch, giữ ít nhất 30 giây. Mốc chờ:

Mối cuối khi hai đầu ống cố định: ống D21 dùng rắc co PVC Tiền Phong (PN10), ống D27, D34 hỏi Phú An Khang về van zắc co, ống từ D42 nên gọi thợ. Đường nóng đang đi uPVC thì Phú An Khang khuyên thay bằng PP‑R từ PN16. Xem thêm bài cách tháo ống nhựa đã dán keo.

Thử nước trước khi trát và cách phòng tránh

TCVN 4519:1988 (thi công, nghiệm thu) tự loại ống chất dẻo (điều 1.1), nên bài chỉ lấy nguyên tắc, không lấy số áp thử:

• Thử áp khi ống còn hở: tiêu chuẩn xếp việc thử áp lực đường ống trước chống thấm sàn, ốp gạch (điều 1.18) và trước khi lắp dụng cụ lấy nước (điều 4.4). Áp thử, thời gian thử theo hồ sơ thiết kế. Sửa nhỏ trong nhà, Phú An Khang khuyên để hở chỗ nối, đủ thời gian chờ mới mở nước, khóa hết vòi xem lại đồng hồ; khô ráo mới trát.
• Cửa kiểm tra: van trong rãnh ngầm, hộp ống phải chừa cửa kiểm tra (TCVN 4513:1988, điều 4.19); ống đặt kín thì chỗ có mối nối tháo lắp được, van khóa phải làm cửa để dễ tháo lắp, đặt ở chỗ thuận tiện (TCVN 4519, điều 3.5, 3.6). Rắc co lắp khi sửa, Phú An Khang khuyên cũng chừa cửa như vậy.
• Nên đặt ống hở trong nhà ở (TCVN 4519, điều 3.9). Ống PP‑R đi nổi phải bù giãn nở, kẹp đỡ theo catalogue Tiền Phong; ống chôn tường thì không cần bù giãn nở vì lực ma sát giữ ống.
• Chọn PN (áp suất danh nghĩa, bar, in trên ống) không thấp hơn áp lực làm việc của tuyến. TCVN 4513:1988 (điều 3.9) ghi áp lực làm việc của dụng cụ vệ sinh không lớn quá 60 m cột nước (khoảng 6 bar, phép quy đổi); áp lớn hơn thì phân vùng (3.9), đặt thiết bị giảm áp (điều 4.27).
• Van nhánh: van chặn PPR cho từng phòng vệ sinh, nhánh bình nóng lạnh để sửa một nhánh không phải ngắt cả nhà.
• Chụp ảnh, đo vị trí ống trước khi trát để sau này khoan tránh (Phú An Khang khuyên).

Lỗi hay gặp khi sửa ống âm tường

• Trám keo, quấn băng rồi trát lại: chỉ cầm nước tạm khi ống có áp, tường lại ẩm.
• Đục theo vết ẩm khi chưa khoanh vùng bằng van và đồng hồ.
• Đầu chờ ren quấn băng tan sai: Tiền Phong hướng dẫn quấn theo chiều xoắn của ren, 10–⁠20 lớp với ren 1/2″–⁠1″; vặn tay rồi siết thêm 1–⁠2 vòng ren, vai ren đã chạm thì không quá 1/4 vòng.
• Mở nước, trát quá sớm; trát kín rắc co, van mà không chừa cửa kiểm tra.

An toàn khi đục tường, cắt và hàn ống

• Khóa van, xả áp trước khi cắt; đường nóng ngắt điện bình nóng lạnh, chờ nước nguội.
• Trước khi đục: ngắt điện khu vực đó, dò dây điện âm tường; tường chịu lực, dầm, sàn thì hỏi kỹ sư.
• Máy hàn PP‑R nóng 250–⁠270 °C: đeo găng chịu nhiệt, cắm ổ có nối đất, không để dây điện bị ướt.
• Keo dán ống dễ cháy, dán nơi thoáng, xa lửa; nuốt phải hoặc dính mắt thì đưa đến cơ sở y tế hoặc gọi 115, mang theo vỏ keo.
• Rò nhiều chỗ, đường nóng, phải đục sàn: giao thợ có kinh nghiệm.

Cần vật tư thay, bạn gửi cỡ ống, loại ống, số lượng hoặc ảnh chỗ hỏng, BOQ qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895, hoặc mang phụ kiện cũ đến showroom 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi để so cỡ.