Ống nhiệt PP-R bị thủng: cách hàn lại bằng nối thẳng và nguyên nhân

Bài có các bước cắt, hàn lại, bảng thời gian hàn D20–⁠D63, nguyên nhân ống thủng, nứt và lỗi hay gặp khi sửa. Ống các cấp PN xem tại ống nhựa PPR Tiền Phong; nối thẳng, van, co, tê tại phụ kiện PPR.

Ống nhiệt PP‑R bị thủng có vá được không?

Tài liệu của hãng không có cách vá. Phần hướng dẫn trong catalogue PP‑R của Nhựa Tiền Phong (bản 28/10/2024, mục lục tr. 31) chỉ có hàn lồng, hàn mặt đầu, đai khởi thủy hàn cắm, mối nối ren và lắp đặt. Hãng không có que hàn vá, không có quy trình vá lỗ, nên không có số chính thức về cỡ lỗ, nhiệt độ hay thời gian vá.

Đai khởi thủy hàn cắm (catalogue tr. 36–⁠37) cũng khoét lỗ trên thân ống rồi hàn phụ tùng vào, nhưng là để trích nhánh: dùng mũi khoét đặc chủng, đúng cỡ, khoét ống chính D40–⁠D125 để hàn nhánh D20–⁠D63. Đây không phải cách bịt chỗ thủng.

Cách sửa là cắt bỏ đoạn hỏng rồi hàn lại theo quy trình hàn lồng của hãng. Trang nối thẳng PPR Tiền Phong (măng sông) ghi phụ kiện này nối hai đoạn ống cùng đường kính và dùng để thay thế đoạn ống bị hỏng; có 13 cỡ D20–⁠D200, PN20. Nối thẳng D20 dài 32 mm, mỗi đầu hàn sâu 14,5 mm, nên một nối thẳng chỉ nối được hai đầu ống gần chạm nhau. Chỗ đã cắt bỏ phải bù bằng một đoạn ống mới cùng cỡ và hai nối thẳng.

Cách hàn ống nhiệt bị thủng bằng nối thẳng PP‑R

Chuẩn bị máy hàn PP‑R (không có thì thuê, mượn hoặc nhờ thợ nước) với trụ gia nhiệt đúng cỡ ống, kéo cắt ống, thước, bút vạch dấu, khăn khô, găng tay chịu nhiệt, hai nối thẳng và một đoạn ống cùng đường kính ngoài (đường nước nóng dùng từ PN16). Các bước hàn theo catalogue Tiền Phong (tr. 32); phần khóa nước, đục tường, cắt đoạn hỏng và kiểm tra là lời khuyên của Phú An Khang.

1. Khóa van tổng hoặc van chặn của nhánh, mở vòi ở điểm thấp để xả áp và tháo nước. Đường nước nóng: ngắt điện bình nóng lạnh, chờ nước trong ống nguội.
2. Ống âm tường: ngắt điện khu vực, dò dây điện rồi mới đục. Đục rãnh đủ dài, đủ rộng để cắt ống, đưa máy hàn vào và ghép thẳng được các đầu ống. Cách khoanh vùng chỗ rò trong tường xem bài ống nước âm tường bị rò rỉ.
3. Lắp chặt trụ gia nhiệt sạch vào máy, cắm điện, đặt 250–⁠270 °C. Cắt bỏ đoạn thủng, nứt tới phần ống còn lành; vết cắt vuông góc với đường tâm ống. Lau khô, làm sạch mặt ngoài đầu ống và lòng nối thẳng.
4. Cắt đoạn ống mới vừa khoảng trống để mỗi đầu ống vào nối thẳng đủ tới vạch dấu. Vạch dấu chiều dài mối hàn lên từng đầu ống (D20: 14,5 mm).
5. Khi đèn báo đủ nhiệt, đẩy đồng thời đầu ống và nối thẳng vào trụ gia nhiệt, giữ đồng tâm và giữ đủ thời gian gia nhiệt (D20: 6 giây).
6. Rút ống và nối thẳng ra cùng lúc, không xoay. Đẩy ngay ống vào nối thẳng tới vạch dấu, không xoay, trong thời gian nối ống (D20: tối đa 4 giây), rồi giữ cố định (D20: 6 giây).
7. Làm lần lượt bốn mối hàn; mối cuối không ghép thẳng được thì Phú An Khang khuyên dùng rắc co ren ngoài PPR (PN20) vặn vào nối thẳng ren trong PPR cùng cỡ. Mối nối chỉ được làm việc khi hết thời gian làm nguội (D20: 2 phút).
8. Mở van từ từ, kiểm tra các mối hàn khô ráo rồi mới trát lại. Tuyến mới, công trình có thiết kế thì thử áp trước khi che kín; áp thử, thời gian thử theo hồ sơ thiết kế.

Bảng thời gian hàn nối thẳng PP‑R (D20–⁠D63)

Số dưới đây chép từ Bảng 1 “Thông số hàn ống – phụ tùng PP‑R” (catalogue PP‑R Tiền Phong, tr. 34), đủ các cột cho cỡ D20–⁠D63. Nối ống là thời gian tối đa để đẩy ống vào phụ tùng.

Cỡ D75–⁠D160 và quy trình máy hàn cơ cho phụ tùng D63–⁠D160 có trong bài cách hàn ống PPR Tiền Phong.

Vì sao ống nhiệt PP‑R bị thủng, bị nứt?

Ống PN thấp trên đường nước nóng

Ống PPR PN10 dùng cho nước lạnh. Catalogue Tiền Phong (tr. 12) khuyến cáo dùng ống PP‑R từ PN16 trở lên cho đường dẫn nước nóng và ghi cần tính hệ số suy giảm áp suất do nhiệt độ. PN là áp suất danh nghĩa ở 20 °C; nước càng nóng, áp suất làm việc cho phép càng thấp. Bảng dưới lấy độ dày từ bảng thông số ống (catalogue tr. 12) và áp suất ở mức 80 °C từ bảng áp suất làm việc theo nhiệt độ (tr. 7):

Áp suất ghi thành khoảng vì còn tùy thời gian sử dụng theo bảng của catalogue: muốn ống dùng càng lâu thì áp làm việc càng phải thấp. Theo kiến thức chung, áp lực tuyến cao (ví dụ có bơm tăng áp) cộng với nước nóng làm ống PN thấp dễ nứt, rò. Đường nóng đã lỡ dùng PN10, Phú An Khang khuyên thay cả đường bằng ống từ PN16, nên dùng ống PPR PN20. Chỉ thay đoạn thủng thì chưa đủ: trang nối thẳng ghi áp suất làm việc của tuyến tính theo thành phần có cấp áp thấp nhất. Cách chọn PN xem bài ống nhựa PPR chịu được nhiệt độ bao nhiêu.

Ống PP‑R thường đi ngoài trời

Catalogue (tr. 10) ghi ống PP‑R thông thường để ngoài trời sẽ bạc màu, lão hóa, nhựa mặt ngoài không còn gắn kết (thành bột); trang hỏi đáp của Tiền Phong khuyến cáo không dùng ống PP‑R thường ngoài trời. Đoạn trên mái, ngoài nắng dùng ống PPR 2 lớp chống UV cỡ D20–⁠D63, lớp ngoài chống tia cực tím dày 0,4–⁠1,0 mm, kèm phụ tùng PP‑R UV cùng hệ.

Mối hàn sai thông số

Rò ở mép co, tê, nối thẳng thường là rò ở mối hàn. Tiền Phong ghi quy trình và Bảng 1 nhưng không mô tả hậu quả khi hàn sai. Theo kiến thức chung: thiếu nhiệt hoặc gia nhiệt chưa đủ thời gian thì mối hàn không liền; gia nhiệt quá lâu làm nhựa cháy, biến dạng; xoay ống khi ghép (catalogue không cho phép) làm xáo trộn lớp nhựa đang chảy; đẩy quá vạch dấu thì nhựa dồn thành gờ trong lòng ống. Mối đã rò, Phú An Khang khuyên cắt bỏ mối cũ và hàn lại như các bước trên.

Khoan trúng ống, va đập

Theo kiến thức chung, lỗ thủng trên ống âm tường hay gặp khi khoan treo tranh, bắt kệ trúng ống; ống đi nổi thì bị va đập. Phú An Khang khuyên chụp ảnh tuyến ống trước khi trát và giữ lại, để sau này khoan tránh.

Lỗi hay gặp khi sửa ống PP‑R bị thủng

• Trám keo, quấn băng keo hay hơ nóng chỗ thủng. Tiền Phong chỉ hướng dẫn nối PP‑R bằng hàn và ren, không có dán keo.
• Hàn khi đầu ống còn ướt hoặc nước còn rỉ ra từ trong ống: theo kiến thức chung, mối hàn khó liền.
• Dùng ống PN10 cho đoạn thay trên đường nước nóng.
• Xoay ống khi ghép, không vạch dấu, mở nước khi chưa hết thời gian làm nguội.

An toàn khi cắt, hàn lại đường ống nước nóng

• Khóa van tổng hoặc van nhánh, xả áp trước khi cắt ống.
• Đường nước nóng: ngắt điện bình nóng lạnh, chờ nước nguội rồi mới cắt. Sửa xong, mở van nước vào bình và một vòi nóng; khi vòi nóng chảy đều (bình đã đầy nước) mới cấp điện lại.
• Trụ gia nhiệt nóng 250–⁠270 °C: đeo găng tay chịu nhiệt, không chạm vào trụ và đầu nhựa vừa nung; đặt máy trên giá, xong việc thì rút điện.
• Cắm máy vào ổ cắm có nối đất; dây điện, phích cắm không để ướt, nhất là khi chỗ sửa còn đọng nước.
• Đục tường, sàn: ngắt điện khu vực, dò dây điện trước; tường chịu lực, sàn thì hỏi kỹ sư. Việc nặng, ống nóng cỡ lớn giao thợ có kinh nghiệm.

Cần nối thẳng, ống PP‑R để thay đoạn hỏng, bạn gửi cỡ ống (D20, D25…), cấp PN, số lượng hoặc ảnh đoạn ống cần thay, BOQ qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895. Ống, phụ kiện Nhựa Tiền Phong có tại showroom 37–⁠45 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi.