Các loại van khóa nước Tiền Phong: van chặn, van cổng, van cầu

Bài này nêu đặc điểm từng loại van, bảng chọn theo ống, vị trí đặt van, cách lắp và lỗi hay gặp. Van PP‑R thuộc danh mục phụ kiện PPR, van uPVC thuộc danh mục phụ kiện PVC của Nhựa Tiền Phong.

Các loại van khóa nước Tiền Phong và cách chọn theo ống

Chọn theo vật liệu ống trước, cỡ ống sau. Thông số theo trang van chặn PPR, van cổng PPR, van cầu PVC, rắc co PVC (có van zắc co cùng nhóm) và van khóa nhựa HDPE:

Ống uPVC cỡ nhỏ đi dãy 21, 27, 34 mm, khác dãy 20, 25, 32 mm của ống PP‑R (ống nhiệt) và ống HDPE (ống nhựa đen), nên van cầu PVC D21 không lắp thẳng vào ống PP‑R D20.

Van chặn và van cổng PPR khác nhau thế nào?

Hai loại đều thân PP‑R, tay vặn, PN20 (tiêu chuẩn DIN 16962), hai đầu hàn lồng thẳng vào ống PP‑R, không cần đầu chuyển ren. Trang sản phẩm ghi nhiệt độ làm việc 0–⁠95 °C theo hãng. Khác nhau ở đường đi của nước:

• Van chặn PPR (globe valve): nước chảy qua đế van nên van đóng chắc và chỉnh được lưu lượng, nhưng cản dòng nhiều hơn van cổng khi mở hết. Có 5 cỡ D20 đến D50, dài 68–⁠110 mm.
• Van cổng PPR (catalogue gọi là van cửa, gate valve): khi mở hết, cửa van rút khỏi dòng chảy, nước đi thẳng qua thân, ít cản dòng, hợp với van tổng và đường chính. Có 6 cỡ D20 đến D63, dài 65–⁠130 mm. Van cổng chỉ nên mở hết hoặc đóng hết, không để mở hé lâu ngày để điều tiết lưu lượng.

Ống D63 cần van khóa thì dùng van cổng PPR D63, vì van chặn PPR chỉ có đến D50.

Van cầu PVC và van zắc co PVC cho ống uPVC

Van cầu PVC Tiền Phong là van khóa nước bằng uPVC, đóng mở bằng tay gạt, hai đầu nong dán keo thẳng vào ống uPVC, không cần ren hay rắc co. Thân nhựa không gỉ, nhẹ. Thông số theo hãng (ISO 1452 hệ mét):

• Cỡ D21, D27, D34, PN10; dài 75, 94, 106 mm; tay gạt cao 41, 48, 56 mm tính từ tâm ống; đầu nong sâu 20, 25, 30 mm.
• Làm van tổng hoặc van nhánh cho đường nước lạnh trong nhà, vườn, trang trại; tối đa 45 °C, không dùng cho nước nóng.

Van zắc co (zăcco) PVC là van liền rắc co, tháo được van ra khỏi tuyến ống mà không cắt ống. Van có cỡ D21, D27, D34, PN10, nằm trong trang rắc co PVC Tiền Phong. Trang ghi rắc co PVC rời chỉ có cỡ D21, nên ống D27, D34 cần mối tháo lắp thì trang gợi ý dùng van zắc co. Bạn gửi cỡ ống để Phú An Khang kiểm tra hàng trước khi đặt.

Nên đặt van khóa nước ở đâu?

Van khóa dùng để đóng, mở nước và tách riêng từng khu vực: nhánh nào hỏng thì khóa nhánh đó để sửa, chỗ khác vẫn có nước. Cách bố trí thường gặp ở nhà ở, theo gợi ý trên các trang sản phẩm (công trình lớn làm theo bản vẽ thiết kế):

• Sau đồng hồ nước: van tổng cho cả nhà.
• Đường cấp từ bồn mái xuống: van cổng PPR, ít cản dòng.
• Đầu mỗi tầng, mỗi phòng vệ sinh: van nhánh.
• Nhánh cấp nước vào bình nóng lạnh: van chặn PPR.
• Hai đầu máy bơm, bộ lọc, đồng hồ nước: van kèm rắc co để khóa nước rồi tháo thiết bị ra bảo dưỡng.

Đặt van ở chỗ dễ với tới, chừa khoảng trống cho tay vặn và để gạt tay gạt hết hành trình.

Van khóa đường nước nóng dùng loại nào?

Trong các van trên, chỉ van chặn và van cổng PPR dùng được cho đường nước nóng: PN20, trang sản phẩm ghi 0–⁠95 °C theo hãng, hàn vào ống PP‑R. Ống đường nóng sau bình nóng lạnh dùng PP‑R từ PN16; Phú An Khang khuyên PN20. Không lắp van cầu PVC, van zắc co (uPVC, tối đa 45 °C) hay van khóa nhựa HDPE (40 °C) trên đường nóng.

Thay van đường nóng: ngắt điện bình, khóa nước vào bình, mở vòi nóng xả áp, chờ nước nguội rồi mới cắt ống. Lắp xong, mở nước tới khi vòi nóng chảy đều rồi mới cấp điện. Đường nóng âm tường hoặc tuyến áp lực lớn nên gọi thợ có kinh nghiệm.

Ống HDPE lắp van gì?

Catalogue HDPE Nhựa Tiền Phong (bản 10/2024) không có van nhựa, nên ống HDPE có hai cách:

• Van khóa nhựa HDPE trên web, D20–⁠D110, không thuộc catalogue Tiền Phong: kiểu hai đầu rắc co (tháo van không cắt ống), một đầu ren ngoài hoặc ren trong, co góc 90° và hàn lồng. Thương hiệu, cấp áp, vật liệu thân và gioăng được xác nhận theo từng mã khi báo giá.
• Khâu nối ren HDPE Tiền Phong kèm van ren, cách trang van HDPE gợi ý khi tuyến dùng phụ kiện Tiền Phong. Van ren trong đi với khâu nối ren ngoài HDPE (20×1/2″ đến 90×3″; PN16 ở D20–⁠D63, PN10 ở D75, D90). Van ren ngoài đi với khâu nối ren trong HDPE (20×1/2″ đến 50×1.1/2″, PN16). Khâu nối lắp răng xiết, không cần máy hàn.

Khi lắp, vặn đầu ren của khâu nối vào van trước, rồi mới lắp ống vào đầu răng xiết để ống không bị xoắn.

Van cửa lật ở cửa xả thoát nước

Van cửa lật HDPE (van ngăn triều) không phải van khóa: cánh van mở khi nước trong cống chảy ra, đóng khi triều dâng. Trang van cửa lật HDPE gia công liệt kê cỡ D160–⁠D1000, làm theo đơn đặt hàng, không thuộc catalogue phụ tùng Nhựa Tiền Phong. Khi hỏi hàng, gửi cỡ ống hoặc miệng xả, kiểu lắp và cao độ mực nước.

Cách lắp van khóa nước nhựa

1. Chuẩn bị: cắt ống vuông góc, lau sạch, lau khô đầu ống; xem mũi tên chiều dòng chảy trên thân van (nếu có) và hướng tay vặn, tay gạt trước khi nối.
2. Van PP‑R hàn nhiệt, không dán keo: gia nhiệt đúng thời gian theo cỡ (ví dụ D25: 7 giây theo bảng của hãng), đẩy đủ chiều sâu hàn (14,5 mm ở D20 đến 27,5 mm ở D63), không xoay van khi ghép. Xem bài cách hàn ống PPR Tiền Phong.
3. Van cầu PVC dán keo uPVC: quét keo đều, vừa đủ, mỗi mối tối đa 30 giây (keo thừa chảy vào lòng van có thể ảnh hưởng chất lượng phụ tùng), đẩy ống vào hết đầu nong, giữ ít nhất 30 giây. Chờ ít nhất 2 giờ mới cho nước vào; thử áp sau ít nhất 24 giờ ở 16–⁠20 °C, đến 48 giờ nếu dưới 15 °C. Xem thêm bài keo dán ống nhựa.
4. Mối ren: quấn băng tan (băng keo non) trên ren ngoài theo chiều xoắn của ren, vặn tay rồi siết thêm vừa đủ; ren nhựa siết quá lực dễ nứt. Nên để ren ngoài nhựa vặn vào ren trong kim loại; làm ngược lại thì không nối dài cán cờ lê.
5. Cạnh máy bơm, đồng hồ nước, bộ lọc: lắp rắc co cạnh van, hoặc dùng van zắc co với ống uPVC, để tháo thiết bị không phải cắt ống. Đai ốc rắc co nhựa vặn vừa tay. Xem bài rắc co là gì.
6. Thử nước: mở van từ từ, xem các mối nối khi có áp, đóng mở thử vài lần. Đường âm tường thì thử áp cả tuyến trước khi trát.

Lỗi hay gặp khi chọn và lắp van

• Lắp van cầu PVC, van zắc co hoặc van nhựa HDPE trên đường nước nóng.
• Dán keo van PP‑R, hoặc xoay van khi đang ghép mối hàn.
• Để van cổng mở hé lâu ngày cho bớt nước; cần chỉnh lưu lượng thì dùng van chặn.
• Lắp van PN10 trên tuyến cần PN cao hơn: điểm đó chỉ chịu theo PN10.

Khi hỏi mua van, bạn gửi loại ống (PP‑R, uPVC hay HDPE), cỡ ống, kiểu nối, PN và số lượng qua trang nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo phòng dự án Phú An Khang 0985.557.895. Hoặc mang van cũ đến showroom Nhựa Tiền Phong 37–⁠39 Huỳnh Thúc Kháng, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi để chọn đúng cỡ. Phú An Khang giao hàng trong tỉnh Quảng Ngãi và đến 34 tỉnh thành.