Ống nhựa Tiền Phong tại Hà Nam: Phủ Lý thay ống HDPE, nước sông Hồng

Mạng ống Phủ Lý: từ gang, thép sang HDPE

Tạp chí Xây dựng số 3/2022 ghi mạng cấp nước Phủ Lý dài khoảng 1.000 km; 100 km trong đó được đầu tư từ năm 1978 cho hai nhà máy Phủ Lý 1, Phủ Lý 2. Vật liệu chủ yếu là ống gang và ống thép tráng kẽm, vài khu vực dùng uPVC. Từ năm 2014, đơn vị cấp nước thay dần các loại ống cũ bằng HDPE; tính tới năm 2022, khoảng 60 % đường ống cũ đã được thay, tình trạng vỡ ống, rò rỉ giảm rõ và thất thoát nước giảm theo. Dịch vụ cấp nước khi đó phủ khoảng 98 % thành phố.

Mạng được chia ba cấp: ống truyền dẫn trên DN400, ống phân phối DN100 đến DN350 và ống dịch vụ dưới DN100 đi vào khu dân cư, vào nhà. Mỗi cấp cần kiểu nối riêng: tuyến lớn nối bằng phụ kiện hàn đối đầu, còn ống dịch vụ có thể lắp phụ kiện răng xiết D20 đến D90 bằng nắp vặn, gioăng mà không cần máy hàn. Ở chỗ đoạn uPVC cũ chưa thay gặp đoạn HDPE mới, thợ cần bộ chuyển tiếp đúng loại; bài nối ống HDPE với ống PVC có các kiểu chuyển tiếp hay gặp. Đơn vị thi công thay tuyến, cần ống HDPE và phụ kiện hàn cùng hệ theo một bảng khối lượng, là khách hợp với phòng dự án Phú An Khang.

Ba cấp ống của mạng nước và loại ống tương ứng

Mỗi cấp ống của Phủ Lý, cùng hai việc đi kèm là bỏ giếng khoan và thoát nước khu công nghiệp, cần một nhóm ống riêng:

Một chỗ dễ nhầm khi ghi nơi nhận: phường Hà Nam bây giờ chỉ là một phường của tỉnh Ninh Bình, ghép từ Lam Hạ, Tân Hiệp và phần đất của vài phường, xã lân cận, không phải cả tỉnh Hà Nam cũ.

Sông Đáy, sông Châu, sông Nhuệ và nguồn nước sông Hồng

Phủ Lý là nơi gặp nhau của sông Đáy, sông Châu và sông Nhuệ. Tạp chí Xây dựng (2022) ghi những đợt sông Nhuệ ô nhiễm nặng làm xấu nước sông Đáy, buộc hai nhà máy Phủ Lý 1, Phủ Lý 2 dừng một thời gian; hai nhà máy Liêm Tuyền, Đinh Xá lấy nước sông Châu Giang thì phần lớn thời gian trong năm phải dừng. Công suất các nhà máy, theo tạp chí này và VnBusiness (3/2021):

Tháng 3/2021, nhà máy sông Hồng ở thôn Lảnh Trì, phường Mộc Nam (thị xã Duy Tiên khi đó) đã khai thác 50 % công suất; lãnh đạo đơn vị cấp nước của tỉnh cho biết tuyến ống từ nhà máy sẽ chuyển nguồn từ sông Nhuệ sang sông Hồng cho toàn bộ Phủ Lý, Duy Tiên, Kim Bảng và các khu công nghiệp Đồng Văn, Hòa Mạc, Cầu Giát. Tạp chí Xây dựng kiến nghị cải tạo mạng ống cho hợp với nguồn nước mới, giảm dần nước sông Đáy ở hai nhà máy Phủ Lý. Sông Đáy chảy tiếp xuống Ninh Bình cũ, nơi lũ sông Đáy, sông Hoàng Long tháng 9/2024 vượt báo động 3.

Giếng khoan nhiễm asen: kết quả ở một thôn

Một nghiên cứu đăng năm 2019 trên International Journal of Analytical Chemistry lấy mẫu nước giếng khoan của 21 hộ ở thôn Nhật Tân (huyện Kim Bảng cũ) vào tháng 9/2018: 20 mẫu chưa lọc có asen vượt giá trị hướng dẫn 10 µg/l của WHO, và sau bể lọc cát gia đình vẫn còn 14 mẫu vượt. Nhóm tác giả kết luận bể lọc cát chưa đủ để đưa asen về mức an toàn. Đây là số đo của một thôn, không đại diện cho cả tỉnh.

Ở nơi mạng nước máy đã tới, Phú An Khang khuyên hộ đang dùng giếng khoan đấu nối để lấy nước ăn uống; nếu vẫn giữ giếng để tưới thì tách hẳn hai đường ống, không nối chung qua một van. Đường cấp trong nhà có thể thay bằng ống PP‑R. Phú An Khang khuyên thử kín các mối nối trước khi lấp rãnh, theo cách ở bài kiểm tra rò rỉ ống nhựa.

Châu Sơn đã kín, Đồng Văn V, VI đang làm mặt bằng

Báo Đấu thầu (25/4/2025) ghi Hà Nam cũ có 13 khu công nghiệp đang hoạt động, tỉ lệ lấp đầy chung 58,41 % tính đến 21/4/2025. KCN Châu Sơn ở Phủ Lý (377 ha) đã lấp đầy và KCN Đồng Văn II (321 ha) đạt 99,3 %, trong khi KCN Đồng Văn V, Đồng Văn VI, mỗi khu 250 ha, mới ở bước giải phóng mặt bằng. Khu đã kín cần ống cho sửa chữa, mở rộng nhà xưởng; khu đang làm mặt bằng sẽ cần ống cấp nước HDPE và cống như ống gân sóng PP 2 lớp khi xây hạ tầng. Nam Định cũ, cùng tỉnh mới, cũng đang chuẩn bị hạ tầng cho Khu kinh tế Ninh Cơ: ống nhựa Tiền Phong tại Nam Định.