Máy bơm chạy nhưng không lên nước: Bắt bệnh hụt áp và lỗi sai kỹ thuật đường ống hút PVC-U

Một trong những sự cố cơ điện gây ức chế nhất cho các hộ gia đình và nhà xưởng là khi đóng điện, động cơ máy bơm vẫn kêu ro ro, trục quay bình thường nhưng tuyệt nhiên không có một giọt nước nào trào ra khỏi ống xả. Trong tình huống này, thợ sửa chữa tay ngang thường vội vàng tháo tung máy bơm ra để kiểm tra cánh quạt. Tuy nhiên, theo phân tích của Phú An Khang, nguyên nhân của nhiều trường hợp máy bơm chạy nhưng không lên nước không nằm ở bản thân cỗ máy, mà nằm ở hệ thống đường ống hút PVC-U và các nguyên lý vật lý thủy lực. Bài viết dưới đây sẽ mổ xẻ chi tiết các lỗi hạ tầng ngầm khiến hệ thống bơm bị “tê liệt” và cách khắc phục chuẩn chuyên gia.

Máy bơm chạy nhưng không lên nước vì lỗi hở “chân kim” tại các khớp dán keo đường ống hút PVC-U

Đường ống hút của máy bơm hoạt động dựa trên nguyên lý áp suất âm (lực hút chân không). Chỉ cần một lỗ thủng nhỏ bằng sợi tóc tại các khớp nối, không khí sẽ tràn vào và phá vỡ hoàn toàn cột nước.

Khác với đường ống đẩy (nơi nước xì ra ngoài nếu bị thủng, rất dễ phát hiện), đường ống hút khi bị hở sẽ “hút” không khí từ bên ngoài vào trong.

• Nguyên nhân: Lỗi này thường do thợ thi công bôi keo dán nhựa PVC-U không đều, không lau sạch bề mặt trước khi dán, hoặc do đường ống bị rung lắc mạnh trong quá trình máy bơm chạy làm rạn nứt khớp nối măng sông / cút góc.

• Hậu quả: Máy bơm sẽ hút một hỗn hợp lẫn lộn giữa nước và bọt khí. Lượng không khí này tích tụ trong buồng bơm tạo thành một “nút thớt khí” (Air lock). Cánh quạt quay khan trong không khí, không tạo ra được lực ép ly tâm để đẩy nước lên, dẫn đến máy chạy nóng ran nhưng nước không ra.

• Cách khắc phục: Cần mồi đầy nước vào ống và quan sát kỹ. Nếu mực nước mồi từ từ hạ xuống, chắc chắn hệ thống đã bị hở. Bạn cần quấn lại băng keo non ở các khớp nối ren; với mối dán PVC-U Tiền Phong bị hở hoặc nứt chân chim, cắt bỏ đoạn mối nối và dán lại bằng phụ kiện mới (quét thêm keo bên ngoài không làm kín được, và ống PVC-U không nối bằng hàn).

Hiện tượng xâm thực (Cavitation) do ống hút quá nhỏ hoặc quá dài

Tuyệt đối không được thu hẹp tiết diện đường ống hút nhỏ hơn họng hút của máy bơm. Việc “thắt nút cổ chai” này sẽ làm tăng ma sát dòng chảy, gây ra hiện tượng xâm thực phá nát buồng bơm.

Nhiều gia chủ mua máy bơm công suất lớn (họng hút D42 hoặc D49) nhưng lại tận dụng đường ống giếng khoan cũ bằng nhựa D27.

• Khi tiết diện ống quá nhỏ hoặc đường ống kéo đi nằm ngang quá xa, lực hút của máy sẽ tạo ra một áp suất cực thấp bên trong lòng ống uPVC. Áp suất này thấp đến mức làm cho nước “sôi” và bốc hơi ngay ở nhiệt độ thường.

• Các bọt khí chân không li ti sinh ra sẽ lao vào buồng bơm và nổ tung khi gặp áp suất cao ở cánh quạt. Sức nổ vi mô này tàn phá bề mặt cánh bơm inox/đồng, tạo ra tiếng kêu lạo xạo như có sỏi đá bên trong, đồng thời làm mất hoàn toàn lực hút của máy.

• Nguyên tắc thi công: Đường kính ống hút PVC-U phải luôn bằng hoặc lớn hơn 1 cấp so với kích cỡ ngàm hút của máy bơm để đảm bảo chỉ số NPSH (Net Positive Suction Head), giúp dòng nước đi vào luôn trơn tru và êm ái.

Xẹp, móp đường ống PVC-U do chọn sai cấp áp suất (PN)

Lực hút chân không của các dòng máy bơm tăng áp hoặc bơm đẩy cao công nghiệp là rất lớn. Nếu sử dụng ống nhựa PVC-U hệ mỏng, thành ống sẽ bị bẹp dúm dưới áp lực của khí quyển.

Đây là một lỗi sai rất phổ biến khi lựa chọn vật tư:

• Người thi công thường có tâm lý đường hút không chịu áp lực dội phá như đường đẩy nên mua loại ống PVC-U mỏng nhất (như PN6) để tiết kiệm chi phí.

• Thực tế, khi máy bơm khởi động, lòng ống trở thành môi trường chân không. Áp suất khí quyển bên ngoài sẽ ép mạnh vào thành ống. Các loại ống mỏng không có đủ độ cứng vững sẽ bị bóp méo, dẹp lép lại, khóa chặt đường lên của lưu chất.

• Giải pháp vật tư: Trục ống hút cắm xuống giếng sâu hoặc bồn ngầm nên sử dụng dòng ống PVC-U Tiền Phong thành dày (thường từ PN10 trở lên, chọn theo độ sâu hút và hồ sơ thiết kế) để ống giữ được tiết diện tròn khi chịu áp suất âm.

Rò rỉ van hút đáy (Luppe / Foot Valve) khiến tụt nước mồi

Luppe là điểm chốt chặn cuối cùng ở đáy đường ống hút. Nhiệm vụ của nó là chỉ cho nước đi lên và chặn không cho nước tụt xuống khi tắt máy. Nếu Luppe bị kẹt rác, toàn bộ hệ thống sẽ tê liệt.

Đây là bộ phận ngâm sâu dưới nước nên rất khó kiểm tra nhưng lại là “tội đồ” thường xuyên nhất gây mất nước mồi.

• Cấu tạo và sự cố: Bên trong Luppe có một lá van lò xo và một lớp gioăng cao su đệm. Nếu giếng nước hoặc bể ngầm có nhiều rong rêu, cát sỏi, chúng sẽ bị hút vào và kẹt ở rãnh gioăng này. Khi tắt máy, lá van không thể đóng kín 100%, nước trong ống trục đứng sẽ theo khe hở đó từ từ rỉ hết xuống giếng. Sáng hôm sau bật máy, buồng bơm đã trống rỗng không có nước mồi nên không thể hút nước lên.

• Khắc phục: Sử dụng loại luppe có rọ lọc rác (strainer) bên ngoài. Đồng thời, không bao giờ thả Luppe chạm sát tận đáy bùn của giếng/bể ngầm, mà phải treo lơ lửng cách đáy ít nhất 40cm – 50cm để tránh hút phải lớp cặn thô bên dưới.

Hiểu rõ nguyên lý vận hành của áp suất và kiểm soát chặt chẽ chất lượng vật tư đường ống ngầm là chìa khóa để hệ thống trạm bơm gia đình bạn luôn hoạt động trơn tru, bền bỉ.

Để nhận tư vấn chi tiết về việc tính toán tiết diện ống hút thủy lực và báo giá các dòng ống PVC-U, phụ kiện chính hãng, vui lòng liên hệ Phú An Khang – đại lý cấp 1 của Nhựa Tiền Phong, phân phối tại 34 tỉnh thành.