Ống nhựa Tiền Phong tại Bắc Kạn: thay ống cũ, nước tự chảy Ba Bể

Nước máy đô thị Bắc Kạn cũ: 85 % xuống 71,1 %

Bắc Kạn sáp nhập vào tỉnh Thái Nguyên từ 01/7/2025, nhưng Niên giám Thống kê Việt Nam 2024 còn tính riêng tỉnh cũ, và chuỗi số về nước máy đô thị ở đây đi xuống; dòng cuối lấy từ kế hoạch cấp nước của tỉnh mới (Báo Thái Nguyên, 18/8/2026).

Cùng kế hoạch ấy giao đơn vị cấp nước thay các tuyến ống cũ, xuống cấp. Loại ống, cỡ, cấp áp của tuyến phân phối nằm trong hồ sơ của đơn vị cấp nước. Khi tuyến chính đổi, nhánh vào từng nhà cũng phải nối lại bằng ống HDPE cỡ nhỏ và phụ kiện răng xiết lắp bằng nắp vặn, gioăng; muốn trích nước từ ống chính mà ống vẫn liền thì dùng đai khởi thủy HDPE. Nhà thầu nhận gói thay ống của đơn vị cấp nước có thể gửi bảng khối lượng ở trang gửi BOQ để phòng dự án đối chiếu từng mã ống, phụ kiện, van trong cùng một danh sách.

Ba Bể, Na Rì: công trình nước cũ, mùa khô hứng nước mưa

Báo Thái Nguyên ngày 6/5/2026 kể ở xã Thượng Minh, nơi gộp Yến Dương, Chu Hương, Mỹ Phương của huyện Ba Bể cũ, nhiều điểm cấp nước đã ngừng, người dân phải quay lại dùng nước khe suối, nước mưa hoặc đào giếng tạm. Cũng ở Ba Bể cũ, xã Phúc Lộc có 17 công trình nước sinh hoạt tập trung, nhiều công trình làm từ hàng chục năm trước, nay xuống cấp nghiêm trọng. Mùa khô ở xã Cường Lợi (Na Rì cũ), dân phải hứng nước mưa; năm 2025 xã bỏ kinh phí sửa hệ thống đường ống (Báo Thái Nguyên, 29/12/2025). Thôn Khau Cưởm (xã Vĩnh Thông) là chiều ngược lại: đường ống đã đưa nước về tận hộ, cả 75 hộ dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh (11/9/2025).

Báo Thái Nguyên (28/6/2026) đếm được 771 công trình nước nông thôn kém bền vững hoặc đã ngừng, trên tổng 1.025 công trình của toàn tỉnh mới, mà 976 công trình là loại tự chảy.

Riêng khu vực Bắc Kạn cũ có 83,76 % diện tích tự nhiên dốc lớn (cổng thông tin tỉnh), nên tuyến tự chảy từ đập đầu mối về bể thường bám sườn, đổi dốc nhiều lần. Cỡ nhỏ của ống HDPE giao dạng cuộn, ví dụ phi 25 cuộn 300 m, nên một đoạn dài bám sườn ít mối nối. Phú An Khang khuyên gửi kèm sơ đồ có cao độ đập, cao độ bể và chiều dài từng đoạn, vì cấp áp của ống được chọn từ ba số đó; tuyến làm xong nên được thử áp như ống mới rồi mới lấp.

Mưa dồn, lũ quét và Quốc lộ 3 khi mưa lớn

Theo cổng thông tin tỉnh Thái Nguyên, khu vực Bắc Kạn cũ mưa trung bình 1.400 đến 1.600 mm mỗi năm, phần lớn từ tháng 5 đến tháng 10; vùng thượng nguồn dốc, suối nhỏ nên mùa mưa có nguy cơ lũ quét, mùa khô lại thiếu nước, và mùa đông có băng giá, vùng cao có lúc dưới 0 °C.

Ngày 7/10/2025, sau bão số 11, trạm Bắc Kạn trên sông Cầu vượt báo động 1, còn tối hôm đó sông Năng tại Ba Bể lên đỉnh 158,10 m, trên báo động 3 khoảng 1,6 m; phường Bắc Kạn có tên trong danh sách nơi ngập. Báo Thái Nguyên gọi đợt ấy là lũ đặc biệt lớn trên sông Cầu, con sông chảy tiếp xuống vùng Thái Nguyên cũ ở hạ lưu.

Lũ quét hay cuốn đầu mối và đoạn ống vượt suối trước tiên. Phú An Khang khuyên nối hàn đối đầu hoặc hàn điện trở cho đoạn vượt suối, neo theo thiết kế, và ở vùng cao có băng giá thì chôn ống theo hướng dẫn lắp ống HDPE của hãng.

Quốc lộ 3, đường xe hàng vào Bắc Kạn, từng ngập cục bộ đoạn qua phường Bắc Kạn trong cơn mưa chiều 9/7/2025, nên Phú An Khang khuyên không hẹn nhận hàng vào ngày có cảnh báo mưa lớn. Quốc lộ này đi tiếp lên Cao Bằng, nơi mùa khô kéo dài bảy tháng trên vùng núi đá vôi.

Ven hồ Ba Bể: hành lang bảo vệ nguồn nước

Quy hoạch hồ Ba Bể (Báo Thái Nguyên, 18/10/2026) yêu cầu phân định hành lang bảo vệ nguồn nước dọc sông Năng, sông Lèng, suối Cốc Tộc và Bó Lù. Hướng dẫn xây dựng đầu năm 2026 ghi công trình kinh doanh, du lịch ở các bản Pác Ngòi, Cốc Tộc, Bản Cám, Bó Lù phải xin phép và không lấn chiếm hành lang ấy; nhiều nhà sàn trong các bản này đón khách ở lại (cổng thông tin tỉnh).

Với nhà sàn làm nơi lưu trú, phần ống dễ đụng tới hành lang nguồn nước là đường thoát. Ống uPVC thoát nước ISO 3633 đưa nước thải về bể xử lý theo bản vẽ đã xin phép, và Phú An Khang khuyên không để đường nào xả thẳng xuống hồ, suối.

Bắc Kạn cũ cần ống cho bốn việc